vrijdag 20 november 2015

Stofzaad



Het is een van de vele geheimen van de oude loofbossen langs de binnenduinrand. Een plant die me al jaren intrigeerde, simpelweg omdat je een plaatje ervan elke keer weer tegenkomt als je via de Soortenbank planten uitsleutelt. 
Het is een plant die het niet van haar prachtige bloemen of fraaie bladeren moet hebben, maar meer van de illusie van mysterieuze wezens in donkere bossen. 

Stofzaad


De Engelse benaming voor Stofzaad (Lat. Monotropa) is Dutchman′s pipe, Ghost flower of Indian pipe (de laatste twee meestal gebruikt voor M. uniflora). De wetenschappelijke naam betekent zoveel als ′kluizenaar onder de denneboom′. De planten groeien vaak in kleine groepjes gescheiden van elkaar. 




Het stofzaad komt in Nederland bijna alleen nog voor in oude loofbossen in de Kennemerduinen. En ook daar nog maar sporadisch. 

Het plantje ziet er een beetje uit als een asperge. De bloem lijkt op de bloemen van bremraap. Klokvormig, gebogen, geelwittig, met 8 meeldraden met horizontaal niervormige, in het midden gespleten helmknopjes. 





De aanvankelijk geknikte bloemen richten zich tijdens de rijping van het zaad op, zodat de zaaddozen uiteindelijk fier in de wind staan. Zo worden de zaadjes over een grotere afstand weggedragen door de wind.





Het fotograferen van het kleine plantje is een exercitie op zich. Zoals gezegd, stofzaad is uiterst zeldzaam, het dient daarom gekoesterd en niet vertrapt te worden. Ze staat diep verscholen in het donkere bos. Op een mooie dag filteren de bomen weliswaar wat zonlicht, maar zonder statief gaat het niet lukken. Uiterst behoedzaam bewegen en tien keer kijken bij elke voetstap of verplaatsing van het statief!

Kort na de bloei sterven de stengels af. Ze worden zwartbruin. De zwarte stengels met zaaddozen blijven tot diep in de winter staan.



Parasieten

Zoals gezegd, stofzaad heeft geen bladgroen. Om toch aan voeding te komen parasiteert het stofzaad op paddestoelen. Ze schijnt een voorkeur voor narcisridderzwammen te hebben, die op hun beurt weer afhankelijk zijn van bomen als beuk en eik. Een leuk trio: de beuk, de narcisridderzwam en het stofzaad. 

Uiteindelijk vond ik afgelopen zomer het goed verstopte Stofzaad. YES!! Wonderbaarlijk hoe een vondst vaak een andere lijkt uit te lokken: een paar dagen later vond ik op een totaal andere plek nog een paar plantjes.
Zo verdween het stofzaad van het wensenlijstje, om gelijk plaats te maken voor een nieuwe nummer 1: stofzaad in combinatie met de narcisridderzwam. 


Stofzaad in de herfst

Dus in de herfst terug naar de bewuste plek. Na een aantal vergeefse zoektochten vond ik onderstaande combinatie. Weliswaar geen narcisridderzwam, maar toch ..... !
Het paddestoeltje valt in de categorie die in de wereld van de mycologie wel 'kbp-tje' wordt genoemd, Kleine Bruine Paddestoel die zonder microscoop niet te benoemen is.











Narcisridderzwam

De Narcisridderzwam is een van de paddestoelen die je in het veld wel zonder twijfel kunt herkennen. Zie je een paddestoel waaraan alles zwavelgeel is, steek dan je neus even tussen de lamellen. Schrik je direct terug van de geur 'iech...getvrrrrr!!' dan heb je te maken met de narcisridderzwam. De geur wordt omschreven als carbid of lichtgas, wij dachten aan kamfer. Let ook op het voor ridderzwammen kenmerkende gootje bij de aanhechting van de lamellen. 




Helaas lukt het niet de combi Stofzaad + Narcisridderzwam te vinden. Wel afzonderlijke exemplaren en dus improviseren we uiteindelijk maar een beetje om toch DE foto te krijgen. ;) Maar dat soort foto's zijn altijd gedoemd te mislukken. Alsof de camera weet dat je sjoemelt! 






5 opmerkingen :

  1. Mooie foto's met die herfst tinten.
    groetjes Herman.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Interessant verhaal. Uiterst zeldzaam als ik het goed begrijp.
    Groeten, Gonnie

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Wat een boeiend verhaal over een mij volslagen onbekend plantje.Heel interessant om te zien en te lezen en bewondering ook voor alle inspanningen die je hebt gedaan om dit bijzondere plantje te vinden en vast te leggen.
    Natuurkieker Coby

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Nooit van gehoord, en wat bijzonder dat je het gevonden hebt! Mooie beelden met als altijd een boeiend verhaal erbij.

    Groet Loes

    BeantwoordenVerwijderen
  5. May we display your header on our new site directory. As it is now, the site title (linked back to your home page) is listed, and we think displaying the header will attract more attention. In any event, we hope you will come by and see what is going on at SiteHoundSniffs.com.

    BeantwoordenVerwijderen