vrijdag 14 augustus 2015

Damherten.... 3000 of 600?

Via de nieuwsbrief van Vroege Vogels rolt de petitie van de Dierenbescherming tegen afschot van de damherten mijn mailbox binnen.

Zo schattig! Dat ga je toch niet afschieten?!


Er zijn er nu 3000, het gebied kan er 600 aan, hebben de deskundigen berekend.
De beheerders luiden de noodklok, maar Nederland zou Nederland niet zijn als we niet massaal direct in de bescherm-modus zouden springen.

Voordat je de petitie van de Dierenbescherming enthousiast tekent, want zo schattig! en zo zielig! en straks weer zoveel lol met de bronst!, raad ik je aan eerst twee wandelingen te maken.

De eerste door de Kennemerduinen en de tweede door de aangrenzende Waterleidingduinen. Fotografeer of noteer de planten die je tegenkomt op beide wandelingen. Je zult schrikken.

Duinteunisbloem

Het verschil kan niet groter zijn. En dit jaar lijkt een absoluut dieptepunt bereikt.

Natuurlijk was er altijd al een opmerkelijk verschil tussen de flora in de twee gebieden. In de Kennemerduinen wordt geen water meer gewonnen, in de AWD wel, waardoor de flora in de Kennemerduinen altijd al uitbundiger was.

Schermhavikskruid





"De damherten zijn een bedreiging voor kwetsbare planten binnen het gebied; afschot is de enige manier om dit tegen te gaan. Dit is onjuist: damherten eten inderdaad onder andere beschermde planten, maar de dieren daarom afschieten gaat te ver", aldus de petitie. 

Nee, het gaat niet om de kwetsbare planten. Zoals hiervoor gezegd, die waren in de Waterleidingduinen toch al niet al te rijkelijk voorhanden, het gaat om alles wat groeit en bloeit en niet het geluk heeft giftig, stekelig of hoog groeiend te zijn.

In de Amsterdamse Waterleidingduinen groeit niets meer... maar dan ook echt niets.

En met de planten zijn ook de insecten, de vlinders, de vogels verdwenen. 

De Amsterdamse Waterleidingduinen zijn verworden tot een troosteloos, kaal, dor gebied. 

De damherten eten niet alleen de kwetsbare planten op, de damherten eten alles op. Het Slangenkruid, de Wilde reseda's, de Teunisbloemen, de Leeuwentand, het Walstro... kortom, al die bloemen die je in de zomer volop kunt vinden in de duinen, normaal gesproken dan.

Een zeldzame plant als de Slanke duingentiaan is in de AWD kansloos



Duinkruiskruid - door haar gif weet ze de damherten te weerstaan - een zware zomerstorm is een ander verhaal!

Geelhartje weeft een ragfijn tapijt tussen planten als Parnassia, Stijve ogentroost en Sierlijk vetmuur 


Ik kom er niet heel vaak meer, in mijn geliefde Waterleidingduinen. Maar het bloed kruipt waar het niet gaan kan en dan denk ik "zo erg kan het toch niet zijn, misschien de droogte van de afgelopen weken, misschien omdat ze elders in het duin druk met beheren zijn, of misschien......".

Watermunt 

De wandeling draait steevast op een teleurstelling uit, want het is echt zo erg als ik dacht, of zelfs erger.
Urenlang wandelen en dan fotoloos thuiskomen, zegt genoeg.

Gewone ossentong in de duindoorn

Ik ben geen voorstander van de jacht. En als je dan toch wilt jagen, doe het dan op voet van gelijkheid. Lopend en met de blote handen.

Anderzijds kan het zo ook niet doorgaan. De dieren leven in een onnatuurlijke situatie, de Waterleidingduinen zijn niet meer dan een veredelde dierentuin, vrijheid met een groot hek eromheen. Er zijn geen natuurlijke vijanden. De mens heeft de dieren in die kooi gestopt, we zijn ervoor verantwoordelijk dat de kooi leefbaar blijft. Zonder planten zullen de damherten uiteindelijk verhongeren. De natuur herstelt zichzelf wel, zegt de petitie dan ook. Is dat wat we willen?

Wilde peen



Is er een alternatief?
Weer 2400 damherten verschepen naar Roemenië? De vraag is of ze daar beter af zijn, onze verwende, tamme, geen natuurlijke vijand kennende damherten.
Steriliseren zoals de ganzen hier op de dijk? Vergassen zoals op Schiphol?

Of de meest cynische en eenvoudigste oplossing - de brug tussen de AWD en de Kennemerduinen opengooien ..........



Damherten, een paar aan leverworst en borrelnootjes verslaafde vossen en riet is al wat rest van dit ooit zo mooie gebied.

Ik wil mijn plantjes terug!

P.S. Onnodig om te zeggen, dat alle foto's gemaakt zijn in de Kennemerduinen, behalve die van het damhert en het riet dan natuurlijk.

7 opmerkingen :

  1. Hai Albertine,

    Een controversieel blogje plaats je hier, met een inhoud waar niet iedereen het mee eens zal zijn. Ik denk dat er inderdaad veel te veel damherten rondhuppelen in de kinderboerderij genaamd AWD. Het punt is dat afschieten nogal slecht valt bij stadsmensen, terwijl het in bijv. de Hoge Veluwe al jaren gedaan wordt om de populatie in toom te houden. Dat de flora leidt onder de vele herten is mij nooit opgevallen, maar dat is meer een gebrek aan kennis en interesse op dat gebied. Ik zie wel behoorlijk wat vlindersoorten en vogelsoorten voorbij komen op diverse blogs, dus of alles op waarheid is gestoeld vind ik lastig te beoordelen.
    Blijft het feit dat er op een bepaald moment toch iets aan gedaan moet worden, anders is de populatie over 5 jaar echt veel te groot.

    Groet,
    René

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Ik zou zeggen 'trek de wandelschoenen aan en kijk wat er nu bloeit en/of zaad draagt in de Kennemerduinen (je kunt er en passant ook de leukste vogels treffen ;) ) en kijk vervolgens of je al die planten terug kunt vinden in de AWD'.
      Of lees de link gegeven in de reactie van Marcel Vossestein

      Verwijderen
    2. Ik zou toch teveel met mijn hoofd omhoog lopen ;-)
      Flora is gewoon niet mijn ding.

      Groetjes,
      René

      Verwijderen
    3. In 2013 verscheen een rapport van experts over de AWD. Daarin signaleerde men niet de urgentie, zoals die nu wordt gesuggereerd:

      >>Rapport over de invloed van de damherten op het duinlandschap en de kwaliteit van enkele habitats in de AWD: "Damherten in de Amsterdamse Waterleidingduinen, Hun invloed op het duinlandschap en de kwaliteit van enkele habitats", OBN-Deskundigenteam Duin- en Kustlandschap, Directie Kennis en Innovatie, Ministerie van Economische Zaken, Advies-OBN-03-DK Den Haag, 2013:

      >> Inzake de als gevoelige graadmeters voor de kwaliteit van bepaalde aspecten van het ecosysteem genoemde insectenpopulaties en plant-dierrelaties in het bijzonder bevat het rapport op bladzij 28 feitelijk erg geruststellende constateringen:

      ■ De geconstateerde effecten –hoewel anekdotisch en weinig kwantitatief- moeten daarom serieus genomen worden.

      ■ Tegelijkertijd is er voor de Amsterdamse Waterleidingduinen als geheel vanuit
      ecologisch perspectief gezien zeker nog geen sprake van alarmfase rood of oranje waar het gaat om de stand van de damherten in het open duinlandschap.

      ■ Over het geheel gezien moet hun invloed hier vooralsnog als positief worden
      beoordeeld, met name waar het gaat om het terugdringen van de vergrassing.

      ■ Op veel plaatsen, met name in het middenduin, is de primaire productie zodanig dat voor het realiseren van de Natura 2000-doelstellingen een intensievere begrazing gewenst is.

      Duidelijk is dat in het algemeen een "natuurverrijkend regime" geldt. Naar plaats, tijd en duur is begrazing en vraat overmatig en is het beheer doorgeschoten naar een "veeteeltregime". Vooral ten aanzien van het Middenduin constateert men nog begrazingsachterstanden.

      Het begrazen daarvan en mogelijk ook de opjuttende interactie tussen grazer en vegetatie op de vroegere landbouwontginningen zullen de dragers zijn van de verdere toename van de aantallen.

      Het huidig aantal van 3.000 maakt in ieder geval duidelijk dat het gebied voedsel te over biedt. Des te groter zal de verruiging zijn als met - zoals gepland - driekwart van de begrazing uitschakelt. Dan is het de keuze van óf miljoenen voor compenserende begrazing óf het aantal damherten toch maar weer toe te laten nemen en kwetsbare vegetatie naar plaats, tijd en duur afschermen om nadelen weg te nemen.

      Verwijderen
  2. Het teveel aan damherten is een relatief begrip. Het gebied biedt er het voedsel voor. Dat het nu een (bijna) gesloten gebied vormt, is een voordeel. Oneigenlijk voedsel zorgt voor immers oneigenlijke aantallen. Probleem is het gemis aan predatoren. Niet omdat wat we aan damherten eten, maar primair de angst ervoor. Zodra predatoren aanwezig zijn, houden prooidieren er rekening mee. Ze schermen zo grofweg een zesde van het voedsel af. En een zesde minder voedsel betekent een zesde minder grazers. Daarnaast worden de lievelingshapjes van de damherten het meest 'bewaakt'. Daar is immers de kans op prooi het grootst voor de predatoren. Juist die functies als doseren en sturen van begrazing moet aan het reactief beheer worden toegevoegd. Ik leg het uit in mijn nota "Bokkenschieten met damherten" Te lezen op: https://www.academia.edu/13176718/_Bokkenschieten_met_damherten_

    Grootste bezwaar van afschot is dat alle graasdruk wegvalt.Het gebied zal dan weer verruigen. Daarnaast stopt het ook de interacties tussen grazers en vegetaties, die de voedzaamheid opjaagt tot een veelvoud van weilanden. Daarin ligt ook de oorzaak van de grote aantallen. Grootste knelpunt is dat het continue begrazen de periodes van bloei en zaadzetting stopzet. En dat vormt de grote aanslag op de biodiversiteit. De oplossing is niet simpel, maar wel een heel boeiende uitdaging!

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Een boeiend kijkje in de wereld van beheer en de daarbijbehorende dilemma's en zoektochten. Dank voor deze link.
      Vraag me wel af hoe je afrastering van de zeereep wilt realiseren: wal of hek, zal het niet binnen de kortst mogelijke keren ondergestoven zijn?
      Een halvering van de bezoekersaantallen klinkt mij eerlijk gezegd als muziek in de oren. ;)

      Verwijderen
  3. Twee jaar geleden bezocht ik beide gebieden in de zomer. Toen schatte ik de AWD zo'n 3 à 4 keer hoger in dan NP Zuid-Kennemerland in natuurkwaliteiten.Afrasteren en zeker een wildwal ligt lastig in de eerste duinenrij. De daarvoor liggen duinenrij biedt betere mogelijkheden. Dat zal uit oogpunt van kustverdediging ook de voorkeur hebben.

    Recreanten kiezen met hun voeten. Dat de AWD met betaalde toegang zo druk zijn zegt veel, Daarom schreef ik ook een nota inzake het integrale natuurbeleid naar aanleiding van het huidige wetsvoorstel. En dat beoogt een beheer in de richting van de AWD en ook OVP, maar dan wel met de lessen die eruit te trekken zijn. Nu typeer ik de meeste natuurgebieden als regime van "verruigende ontregeling" met de drie gebieden het fenomeen van de ‘WONDERBARE HERTENVERMENIGVULDIGING’ als voorbeeld en
    herkenbaar met ieder een eigen fase van ontwikkeling:
    A. de Oostvaardersplassen als een nieuwe ontginning;
    Tussen 1998 en 2002 vindt de omslag plaats van een ‘NATUURVERRIJKEND REGIME’ naar een ‘VEETEELTREGIME’.
    B. de vroegere landbouwenclaves in de Amsterdamse Waterleidingduinen als oude
    ontginningen;
    Deels kent het terrein nog plaatselijk een ‘VERRUIGENDE ONTREGELING’, naast vooral een ‘NATUURVERRIJKEND REGIME’ en op een aantal vroegere ontginningen de overgang naar een ‘veeteeltregime’.
    C. de landbouw enclave van het vroegere landgoed Deelerwoud van wijlen Jonkheer Repelaer als ook een oude, zelfs middeleeuwse [14e eeuwse] landbouwontginning.

    Duidelijk is dat de recreant uitdagender en meer natuurlijke natuur wil. Met meer aanbod zijn de AWD minder uniek en zal de recreatiedruk daar verminderen.

    Ik leg het uit in mijn nota "Natuur op z'n Grieks" Te lezen op: https://www.academia.edu/14613966/Natuur_op_zn_Grieks

    BeantwoordenVerwijderen