dinsdag 17 december 2013

Houtzwammen

Met de eerste nachtvorst komt er dan toch echt een einde aan het paddenstoelenseizoen. (Misschien dat ik weer wat tijd overhoud voor bezigheden als bloggen.)
Met een beetje zoeken zijn er echter nog tal van paddenstoelen te vinden.

Houtzwammen
Houtzwammen bijvoorbeeld kun je het hele jaar door vinden.
Het zijn echt zwammen die je moet ontdekken. Ze missen, als je ze sowieso al opmerkt in het voorbijgaan, de aantrekkingskracht die andere paddestoelen vaak hebben. Je gaat niet direct op de knieën van  "oh! wat mooi!".

Uitzonderingen daargelaten, zoals bijvoorbeeld de Gewone peksteel; misschien wel door dat steeltje!?

Peksteel, een houtzwam met een steeltje en okergele, 0,5-2 mm lange, op de steel aflopende buisjes


Pas als je de houtzwammen van dichtbij gaat bekijken, raak je in de ban van al die buisjes- en gaatjespatronen. Houtzwammen moeten het vaak van de onderzijde hebben!

Niet iets waar je direct op afstevent.....
Onderkant Vosrode weerschijnzwam



Killers 
Veel houtzwammen zijn parasieten en nestelen zich op een wond in een levende boom. Dit betekent uiteindelijk de dood voor de bewuste boom. De houtzwammen leven dan soms nog lange tijd voort op de inmiddels gesneuvelde boom.

De meeste houtzwammen veroorzaken witte houtrot: zowel de cellulose als de lignine in het hout verteren. Bruine houtrot komt veel voor bij geïnfecteerd naaldhout, bij deze vorm van verrotting wordt alleen de lichtgekleurde cellulose verteerd, de roodbruine lignine blijft over.
De op naaldhout parasiterende zwammen veroorzaken meestal bruine houtrot. De op andere bomen groeiende soorten witte.
Bekende bomendoders zijn de Dennenmoorder en de Berkenzwam.

Eenzame mycena op 'rode rotsen' gevormd door roodbruin rottend hout




Berkenzwam

Opruimers
Andere houtzwammen, zoals bijvoorbeeld de bekende Elfenbankjes, leven op dood hout.
De Witte bultzwam behoort tot het geslacht Trametes, de Elfenbankjes. Het is een dunne, witte, vaak met groene algen bedekte zwam op dood hout


Kieskeurig of niet?
Sommige houtzwammen zijn weinig kieskeurig en leven op tal van boomsoorten, andere beperken zich tot één favoriete boom.

De Doolhofzwam groeit uitsluitend op eiken.
Doolhofzwam met onregelmatige, langwerpige buisjes die een soort doolhof vormen. Lastig om vast te leggen als de zwam 1 metertje boven de grond groeit!  

De Vosrode weerschijnzwam heeft een voorkeur voor de Ratelpopulier
Laagjes en buisjes
Eenjarige houtzwammen hebben slechts 1 laag buisjes, meerjarige houtzwammen hebben er meerdere (te vergelijken met jaarringen van bomen). Weer andere soorten hebben plaatjes of lamellen in plaats van buisjes.
De buisjes zijn rond, hoekig, langwerpig, doolhofvormig ......
De vruchtlichamen zijn console- of hoefvormig of vlak en dun met gelobde rand, ze groeien dakpansgewijs, aflopend op het hout, of afstaand of korstvormig of een soort combinatie.

De Roodgerande houtzwam is meerjarig en heeft dus meerdere lagen buisjes. Met dikke, witte groeirand. 


Witte tandzwam (denk ik)
Prachtig gevormde Dennenvoetzwam




Deo'tje nodig?
Houtzwammen halen hun voedsel uit de boom waar ze op groeien. Water zorgt voor transport van dit voedsel. Omdat houtzwammen echter uit houtige materie bestaan, nemen ze het water niet op, maar scheiden het, nadat het voedsel is opgenomen, weer uit: ze gaan zweten. Afhankelijk van de boomsoort zijn deze druppels kleurloos of geelachtig tot rood van kleur.

Noodbloei van de Echte tonderzwam. De boom waar deze tonderzwammen op groeien bestaat nog slechts uit een kaal stuk stam, de rest is afgebroken. De tonderzwammen proberen er nog het beste van te maken!



Te jong om al een naam op te plakken
Fascinerende schoonheid
Mooi hè!? Toch wordt het ook weer eens tijd voor andere dingen. Op dezelfde rode boom waar ook de eenzame mycena toeft, zijn slijmzwammen verschenen. Fascinerende schoonheden!
En op de rand van mijn favoriete betonnen kanaaltje zijn de mossen begonnen met kapselen. En ja, dat is toch ook wel weer ontzettend mooi!

Onbekend, maar niet onbemind....  slijmzwammen
Rode kapseldekseltjes van het Muurachterlichtmos, gebogen kapsels van Gewoon muisjesmos, goudgele steeltjes van Gewoon muursterrertje, een takje Gewoon dikkopmos en ineengestrengelde Groot duinsterretjes,  en een paar korstmosblaadjes voor 'the finishing touch'


6 opmerkingen :

  1. Hai Albertine,

    Ha, een blogbericht zonder cynische ondertoon deze keer ;-)
    Wat zitten er prachtige foto's in dit blogje zeg. Mooie scherpe details en lekkere grote scherptediepte. Daar hou ik van.
    Ik heb dit blogje even snel bij mijn favorieten opgeslagen, want er staat heel erg veel bruikbare informatie is. Bedankt.

    Groetjes,
    René

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Een prachtige en informatieve blog over een onderwerp waar ik niet erg
    in thuis ben.
    Des te leuker dat jij er zo'n boeiend verhaal over hebt gemaakt.
    Ook fraaie en duidelijke foto's die uitnodigen om zelf
    ook op zoek te gaan naar al dit moois.
    Dank voor het delen.
    Natuurkieker Coby

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Hallo Albertine
    Wat een mooi blog en dan al die informatie erbij, heel erg bedankt. De foto's zijn mooi van kleur en prachtig scherp.
    Groeten en fijne kerstdagen en een goed 2014.
    Bets

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Tja, ik behoor dus tot degenen die de houtzwammen achteloos voorbij lopen en ik geloof dat ik dat maar niet meer moet doen ;-) Wat breng je deze wereld toch weer mooi in woord en beeld, en die onderkanten zijn werkelijk een verrassing!
    De witte tandzwam van 11 lijkt wel een druipsteen grot, en de vosrode weerschijnzwam een bijzonder gebak.
    Heel erg mooi heb je de guttatiedruppels gevangen,vooral bij foto 15.
    Fraaie blog weer.

    Groetjes en natuurlijk fijne feestdagen en een mooi en gezond 2014.

    Loes

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Ongelooflijk wat een prachtige zwammen vind jij. Knap ook hoe je ze op naam weet te brengen. Omdat de nachtvorst nog steeds op zich laat wachten, zijn ze er misschien nog wel?
    Schitterend fenomeen die glutatiedruppels.
    Groeten, Gonnie

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Dag Albertine, ik zie dat mijn eerdere reactie hier niet is doorgekomen.
    Ik ben erg onder de indruk van bovenstaande prachtige foto's van de zwammenwereld, die ik nauwelijks ken. Het lijken wel rotslandschappen en grotten. Heel erg mooi.
    Ik wens jou en je naasten goede Kerstdagen toe en vooral een gezond en voorspoedig 2014!
    Hartelijke groeten, Zem.

    BeantwoordenVerwijderen