maandag 11 maart 2013

Missie Zilvermos



Spotte ik afgelopen dinsdag in de duinen nog het zonnige geel van het allereerste bloempje van Klein Hoefblad en zag ik in mijn tuin de allereerste vlinder (Kleine vos) een zonnebadje nemen op de Helleborus, deze zondagmorgen zijn de duinen weer bedekt met een dun laagje sneeuw en is het vooral erg koud, want er staat een snijdende wind.







Dat dunne laagje levert mooie plaatjes op, doordat er nog zoveel contrast over is. Maar daar kom ik niet voor. De missie is het kapselende Zilvermos.

De mossen op de wanden van de kanaaltjes maken van veraf een wat verpieterde indruk. Maar dat is schijn.
oever met o.a. duinsterretjes en gesteelde haarmutsen






Zo blijkt al dit bruin veroorzaakt te worden door de kapselende Gesteelde haarmutsen die tussen de geelgroene Duinsterretjes staan.

De meeste haarmutsen groeien op bomen. Ze vormen kleine polletjes. De kapsels zijn 'zittend' (ongesteeld). Hierdoor zijn haarmutsen als soort gemakkelijk te herkennen. Daarna wordt  het lastig, want er zijn een flink aantal ondersoorten die meestal in details aan de sporenkapsels van elkaar verschillen. Microscoopwerk!

Grijze haarmuts met geopende sporenkapsels, te herkennen aan de glashaar aan het bladuiteinde; 16 ongepaarde peristoomtanden










Op steen tref je alleen de Bekerhaarmuts en de Gesteelde haarmuts aan. (Of Beek-, Berg- en Grijze haarmuts, die zowel op steen als op schors groeien, maar van deze drie zijn de eerste twee uiterst zeldzaam en de laatste herken je aan de witte glashaar).

Natuurlijk hoop ik dat tussen al die haarmutsen op de wanden van het kanaaltje de Bekerhaarmuts staat, want die heb ik nog niet. En vandaar dat ik ondanks de ijzige kou toch,  liggend in het bevroren gras, voorovergebogen over de rand van het kanaaltje hang. In mijn rug priemen tal van 'die-spoort-niet-blikken'. Maar ook de gebruikelijke nieuwsgierigheid naar wat er allemaal te beleven valt daar aan de oever van het kanaaltje.


De kapsels blijken helaas allemaal op steeltjes te staan en dat duidt op de Gesteelde haarmuts. Ook mooi, maar de Bekerhaarmuts zou een meer gepaste beloning zijn geweest voor het trotseren van de kou. Om 100% zeker te zijn van de soort, moet je overigens wachten tot het huikje en het dekseltje zijn afgevallen en de peristoomtanden zichtbaar worden. De 16 tanden van de Gesteelde haarmuts staan paarsgewijs, die van de Bekerhaarmuts los van elkaar. Dus misschien loont het toch de moeite om over enige tijd nog eens al die haarmutsen nader te onderzoeken!

Aan de overzijde van het kanaaltje groeien weer andere mossen. Je vindt er nu zowel jonge, als rijpe kapsels. Leuk om naast elkaar te bestuderen en vast te leggen. Hier, op deze oever, is ook de missie Zilvermos, waarover ik aan het begin van dit blog repte, begonnen.

Enkele weken terug, toen het een prachtige lentezondagmorgen was, lag ik daar ook. En vond het kapselende Zilvermos.

Nou is Zilvermos op zich een heel ordinair mos, dat ook gewoon in de bloempotten en zo groeit, maar het Zilvermos in mijn bloempotten kapselt dus niet.

Je herkent dit mos moeiteloos aan de kleine, rolronde plantjes met witte toppen, ze lijken wat op vette wormpjes.


Op zo'n mooie, vroege lenteochtend is het uiteraard heerlijk liggen aan de oever van het kabbelende water, maar voor de foto is het natuurlijk waardeloos.
Het zonlicht weerkaatst fel op de witte grindsteentjes. En dan staat het piepkleine, kapselende zilvermosplantje ook nog vrij ver naar beneden op de steile wand, richting water. En je moet dus enorm oppassen dat je niet langs de wand glijdt en met camera en rijst in het drinkwater van de gemeente Amsterdam belandt.

En derhalve, zoals bijna altijd wanneer je iets tegenkomt waar je heel blij mee bent, mislukken de foto's van het kapselende zilvermos. Maar dat zie je pas thuis op je scherm. En dat was balen, want het zijn super koddige kapseltjes. Dikke, gedrongen frutseltjes, die veel te groot lijken voor het bijbehorende plantje.





Sindsdien ben ik op zoek naar kapselend Zilvermos. Zou niet zo moeilijk moeten zijn met zo'n algemeen voorkomend plantje. Zou je denken....

Enkele dagen later ga ik in de herkansing. Zelfde plek, maar niet hetzelfde weer. Grauw en grijs, perfect voor een mossenfotoshoot, want mossen zijn op hun mooist bij vochtig weer. Vriendin mee om de flitser vast te houden. Kan niet missen, dit keer.
Plantje voor plantje kam ik de wand uit, maar uiteindelijk vind ik slechts een verpieterd, zwart plukje dat het mooie, kapselende Zilvermos geweest zou kunnen zijn. De inmiddels weer ingetreden vorst heeft zijn verwoestende werk gedaan.
Thuis op de foto van onderstaand Gewoon muursterretje ontwaar ik tussen de stengeltjes een ander kapselend Zilvermosje. Weer een gemiste kans!



Na nog wat vruchteloze zoektochten bij andere, mij bekende mossenmuurtjes, ga ik vandaag opnieuw op zoek bij het kanaaltje. Er trekt een akelige koude op uit het steen en ook mijn vingers zijn al snel te verkleumd om een camera vast te houden.

Ik vind kapselend knikmos ..






en kapselend  Gewoon Purpersteeltje ...




en Gewoon muursterretje en Gewoon muisjesmos ...





Iedereen kapselt, maar niet het Zilvermos... !

Mocht iemand zich afvragen wat peristoomtanden zijn, in een volgend blog zal ik daar meer over vertellen.

12 opmerkingen :

  1. je foto's zien er goed uit die stengels met waterdruppels vind ik top.
    groetjes Herman.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Mooie serie, genieten van al die kleine mosjes. En kapselend Zilvermos is inderdaad niet algemeen.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Wat weer een mooi mossencollege Albertine door jouw
    onderhoudende manier van schrijven leest het als een spannend
    avontuur. En dat terwijl je toch best lastige materie aan de
    orde stelt. Mooie foto's heb je gemaakt, ik begrijp dat je zelf niet
    overal tevreden over bent, maar ik heb er bewondering voor
    hoe fraai je al dit kleine spul in beeld brengt.
    Ik ben benieuwd naar je volgende blog over de peristoomtanden.
    natuurkieker Coby

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Hier leer ik nog eens wat. Tot nu toe zag ik gewoon "mos". Nooit geweten dat ze zo verschillend zijn. Mooie serie, Albertine. Ik ga toch eens zoeken. In mijn omgeving staat ontzettend veel mos langs de kanten van de voetpaden. Groetjes, Joke

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Wat kan ik me goed voorstellen hoe je op je buik ligt om die miniwereld te bekijken. Schitterend, die kleine kapseltjes op die verschillende mosjes. En wat is die boom van de tweede foto prachtig!

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Weer een mooie mosjes serie, waar ik altijd met plezier naar kijk.
    Ik zal binnenkort in het duin ook weer eens waat meer omlaag kijken, hoewel ...in het voorjaar kijk ik vooral omhoog (de vogels, wanneer zal de eerste tjiftjaf zich laten horen?).
    groetjes Ghita

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Geweldig,kapselende gesteelde haarmutsen en andere mosjes, ik heb ervan genoten! hartelijke groet, Marion

    BeantwoordenVerwijderen
  8. Hai Albertine,

    Je weet de wonderlijke wereld van de mossen weer erg boeiend onder de aandacht te brengen. Prachtige verhalen waar ik iedere keer toch wel weer wat van leer. Waar ik mij sowieso iedere keer weer over verwonder, is dat je dat miniscule spul zo mooi op de foto weet te krijgen. Prachtig!

    Groetjes,
    René

    BeantwoordenVerwijderen
  9. Hallo Albertina
    Mooi die mosjes en vooral die met de druppeltjes. Ja de vlinders hebben het nu moeilijk, nog even wachten op het volgende mooie weer.
    Groeten Bets

    BeantwoordenVerwijderen
  10. Ik zou jou daar toch wel eens willen zien liggen, daar bij het kanaaltje, steeds verder schuivend, bijna in het water glijdend.....
    En ik kan me voorstellen dat voorbijganger denken, wat doet die daar nou toch, want op het eerste gezicht ziet dat mos op het beton er nou niet echt aantrekkelijk uit... totdat jij het van dichtbij laat zijn, wat een fascinerend miniwereldje is het dan toch!
    groetjes Loes

    BeantwoordenVerwijderen
  11. ps
    De boom met sneeuw is ook een prachtplaat!

    BeantwoordenVerwijderen