woensdag 16 januari 2013

Lentegevoel in de kleine wereld

Terwijl de hele natuur in diepe winterslaap is, is in de kleine wereld van de mossen alles  groen en vol leven. Een en al groene blaadjes en sporenkapsels, broedlichamen en 'breekblaadjes'.




Mossen zijn oerplanten, ouder dan varens en wolfsklauwen. De allereerste landplant was waarschijnlijk een levermos. Levermossen werden altijd tot de mossen gerekend, maar tegenwoordig worden ze gezien als een aparte stam. Binnen de levermossen onderscheidt men weer twee groepen: de bebladerde levermossen en de thalleuze levermossen.

Helmroestmos vormt grote, donkere plakkaten op bomen. De blaadjes zijn verdeeld in onder- en bovenlobben
Bebladerde levermossen bestaan meestal uit een plat liggende stengel die stevig vastgehecht zit aan de ondergrond. De blaadjes staan aan weerszijden van de stengel ingeplant en liggen in één vlak. Aan de insnijdingen van de blaadjes kun je vaak de soort herkennen.  

Bij de bebladerde levermossen zitten de eicellen vaak aan de stengeltop. Ze zijn omsloten door vrij grote omwindselbladen. Binnen dit omwindsel van bladeren zit het perianth: een soort van buisvormig omhulsel. Op de foto van het helmroestmos zie je ze bovenaan als een soort vruchtjes zitten.

Duintrapmos
Thalleuze levermossen bestaan uit een afgeplat plantenlichaam met al dan niet vertakte, tongvormige lobben. De geslachtsorganen bevinden zich meestal boven op het thallus (plantenlichaam). 

Het sporenkapsel van de levermossen bestaat uit een glazig stengeltje met daarop een zwartbruin, bij rijpheid zwart wordend, bolletje.

Gedrongen kantmos
 Om een indruk te geven van de werkelijke afmeting van zo'n sporenkapsel  hieronder een foto van het Duintrapmos met de nog donkerbruine sporenkapsels op glazige,  omgevallen steeltjes.  



Een van de leukste thalleuze levermossen is het Parapluutjesmos. Een mos dat je vaak kunt vinden in bloempotten die in de kas (van bijvoorbeeld het tuincentrum) hebben gestaan. Maar je vindt dit mos ook gewoon tussen stoeptegels e.d. 






Zoals je hier ziet hebben de thalleuze levermossen fantasierijke voortplantingsorganen. Je vindt bij deze mossen soms het glazige steeltje met zwarte bolletje. Bij andere soorten, zoals het parapluutjesmos, hangen de sporenkapsels, evenals de antheridiën (het 'mannetje') bijeen onder een gesteeld schermpje. Het mannelijke schermpje is niet ingesneden, maar ziet er uit als een soort plat rozetje. Ik heb dit even gemist bij het maken van de foto's. En het parapluutjesmos in mijn bloempotten heeft alleen broedbekertjes. 

Behalve de geslachtelijke voortplanting kennen veel mossen, en ook de levermossen, een ongeslachtelijke voortplanting via broedlichamen. Als het via de ene weg niet lukt, dan misschien via een andere, moet de natuur gedacht hebben. 

Bij de thalleuze levermossen zijn de broedlichamen meestal groen en schijfvormig. Ze zitten in bekertjes op het plantenlichaam. 

Maar dan maakt de sneeuw voor even een eind aan de lentegevoelens in de kleine wereld. Het parapluutjesmos verdwijnt onder een warme deken van sneeuw, nog slechts enkele kapsels van het Gewone krulmos zijn te zien. 


14 opmerkingen :

  1. Mooie serie foto's leuk die groene bladertjes in de sneeuw.
    groetjes Herman,

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Ik vind de mosjes zo dichtbij gefotografeert altijd zo leuk om te zien. Was alleen verbaasd zoveel groen te zien wij zitten al ruim twee dagen onder de sneeuw. Maar ik zie dat de foto's iets eerder gemaakt zijn.
    Prachtige serie. Groetjes Janny

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Ik geniet altijd van je verhalen over die kleine wereld, met die prachtige foto's,

    Gr Cees

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Geweldig zoveel jij weet van mossen en sporen Albertine.
    Mooie uitleg en prachtig in beeld gebracht,

    groetjes Greet

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Wat leuk om het paraplumosje in beeld te zien, Albertine. Ik heb al zo vaak geprobeerd het te fotograferen, maar was nooit tevreden. Mooi en interessant blog. Groetjes, Joke

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Tjonge wat een prachtig mossenblog.
    Een boeiend verhaal in woord en beeld, bewondering voor
    het vergaren van al deze kennis, en compliment voor de
    fraaie macrofoto's van al deze kleine mosjes, prachtig!
    Natuurkieker coby

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Hai Albertine,

    Ik heb toch een hoop bewondering hoe mooi je jouw verhalen in beeld kan brengen of hoe jouw beelden een mooi verhaal illustreren.
    Ik zou jouw toch wel eens aan het werk willen zien. Dat lijkt mij een heel leuk gezicht ;-)
    Met je laatste foto laat je ook nog eens zien dat je een heel goed oog hebt voor details.
    Mooi hoor.

    Groetjes,
    René

    BeantwoordenVerwijderen
  8. Hallo Albertine
    Wat heb je die mossen weer schitterend gefotografeerd, prachtig.
    Groeten Bets

    BeantwoordenVerwijderen
  9. Dit is weer een echte, mooie mosjes-les geïllustreerd met prachtige foto's. Zó mooi is die kleine wereld. Door jouw blog ga ik er wel meer van begrijpen. Maar ik blijf het moeilijk vinden al deze kennis op te slaan en dan in het veld toe te passen. Ik zal deze post nog wel eens vaker bestuderen, Albertine!

    BeantwoordenVerwijderen
  10. Hoi Albertine,
    Mooi de levermosjes en het parapluutjesmos en weer interessante info erbij.
    De laatste met de sneeuw is een heel mooie foto.
    Tja en nu zullen ze wel helemaal bedekt zijn met sneeuw.

    groeten, Gonnie

    BeantwoordenVerwijderen
  11. Verbazingwekkend hoe je alle details van deze miniwereld in beeld weet te brengen, en daar dan ook nog eens zoveel bij weet te vertellen.
    Boeiend van het begin tot het eind.
    Complimenten en groeten
    Loes

    BeantwoordenVerwijderen
  12. Wat een leerzame blog toch weer over de mosjes. Dat levermos ga ik ook maar eens goed bekijken, want ik vind het prachtig, inclusief de mooie sporekapsels. Ben benieuwd of ik het kan vinden.
    groetjes Ghita

    BeantwoordenVerwijderen
  13. Dat zijn daar echte pareltjes, mooooooooi!

    BeantwoordenVerwijderen
  14. Geweldig en zo mooi in beeld gebracht. Wat is het toch mooi spul! Dat parapluutjesmos had ik ook zo graag gezien, maar heb het hier nog niet kunnen vinden, althans niet waar ik wandel. Van de levermossen ken ik alleen het gedrongen kantmos. Er is dus nog veel te ontdekken en dat is mooi!
    Prachtig zoals je er met veel kennis en liefde over vertelt.
    Groet, Anita

    BeantwoordenVerwijderen