woensdag 23 mei 2012

Pleidooi voor een verguisde struik



Een van de meest karakteristieke struiken/bomen van de duinen is de Meidoorn. In het landschap direct achter de oude duinen vaak verscholen tussen vlier, kardinaalsmuts en Amerikaanse vogelkers, toont ze haar ware schoonheid langs de rand van het duindoornstruweel, waar ze vaak eenzaam op de vlakte of de top van een duin staat. Een inheemse plant die echt bij de duinen hoort, zoals je bijvoorbeeld kunt zien aan de naam Meijendel, het dal van de meidoorns. Weerbarstig, taai, grillig van vorm, een standvastig pionier in het kale duinlandschap, een betrouwbaar kompas voor wie iets te enthousiast van de paden gedwaald is. Want, gegeseld door de onbarmhartige zuidwestenwind, staat ze krom gebogen richting noordoosten.
(Dit exemplaar staat in Nat. Park Zuid-Kennemerland en aangezien dat deels van Natuurmonumenten is, kost een stap naast het pad 85 euro, heb je dus geen kompas nodig. Zonde van dit zo illustratieve exemplaar!  De foto is genomen vlak voordat de boswachter ons bestraffend toesprak. Men gaat niet van het pad af alleen maar omdat dan de hele boom op de foto past...... Nee toch?  Je vraagt je af wat je hebt aan al die prachtige natuur als geen mens ervan mag genieten! Maar dit terzijde, andere discussie. ) Terug naar de meidoorn in de vrije AWD.


De bast van de jonge meidoorn is glad en lichtgrijs, maar naarmate de boom ouder wordt, wordt de bast donkerder van kleur en meer gebarsten, ze ziet er steeds verweerder uit. En dat past prachtig bij het landschap.
 Eigenlijk is de Meidoorn een struik, maar ze kan uitgroeien tot een hoogte van 10 meter en dan noem je het toch al gauw een boom. Omdat de kroon laag bij de grond is, krijgt ze een grillig uiterlijk. In de winter is de boom kaal en zeker waar ze eenzaam in het landschap staat valt ze dan op door de bijna kunstzinnige vormen van de vaak met korstmossen bedekte takken.


En je kunt je nauwelijks voorstellen dat de boom in het voorjaar weer uitloopt met heldergroen blad en daarmee vrolijke voorjaarsaccenten vormt in het nog kale landschap. Om vervolgens in mei een kleed van witte bloempjes aan te trekken, dat gestaag verandert in een kleed van rode bessen.




De meest voorkomende meidoorn is de eenstijlige meidoorn. Beter gezegd, er zijn bijna alleen maar eenstijlige meidoorns. Alleen heel soms vind je een tweestijlige meidoorn. Dus je voelt hem al aankomen.....  de zoektocht naar de tweestijlige meidoorn.

Het verschil tussen de twee zit in het blad. Zijn de blaadjes diep ingesneden en aan de top iets gezaagd dan is het de eenstijlige meidoorn. Zijn de blaadjes eirond en slechts een weinig ingesneden dan is het de tweestijlige. Met je neus boven op de bloem kun je ook de stijlen tellen, maar het is helaas geen absolute zekerheid dat de tweestijlige meidoorn ook inderdaad 2 stijlen heeft. Kan er ook 1 zijn, of het zijn er 3 of meer.



Op de foto hierboven is duidelijk de enkele stijl te zien. Op de wat mindere foto hieronder (vind je eindelijk een tweestijlige meidoorn, heb je geen statief bij je, staat de zon er pal op en is-tie ook nog bijna uitgebloeid)  zie je met wat moeite de twee stijlen en in elk geval het anders gevormde blad.

Over de meidoorn bestaan veel mythes en legendes. Zo zou het omhakken van een bloeiende meidoorn ongeluk brengen. Om de kuisheid te bewaren kun je wat blaadjes in bed leggen. Wat enigszins in tegenspraak lijkt met de meidoorn als symbool van vruchtbaarheid. Bij de Romeinen, Kelten, Grieken en Germanen was de meidoorn een heilige struik. Ze beschermt ook nog tegen boze geesten, bliksem en storm. 
Verder kent de meidoorn vele toepassingen als medicinaal kruid. Zo is een thee getrokken van meidoornbloesem een prima middel tegen hoge bloeddruk. 

De bloeiende meidoorns bepalen nu het gezicht van de AWD. Enorme witte bloemenmassa's, overal waar je kijkt.

En desondanks verrassend afwezig op de blogs ! 
Kijk bij je volgende wandeling in de duinen eens naar het landschap en verwonder je over de pracht van de meidoorn. Ze verdient het!


En dan struinend door het gras fladdert daar ineens de Roodbandbeer! Een soort pestvlindertje, dat net zolang blijft zitten totdat jij hebt scherp gesteld en het dan even een plantje verderop zoekt. Het is ineens weer tijd voor de Meester-Prikkebeentaferelen! Om de vlinder te slim af te zijn zet ik de camera, geheel tegen mijn gewoonte in, in de Auto-stand. En dan blijft ze dus eindelijk even rustig zitten en berekent mijn camera een foutief diafragma. Weet hij veel! En o ja, schiet me later te binnen, altijd zorgen dat de vlinder in een rechte lijn voor de lens zit. Afijn, we hebben nog een hele zomer om te oefenen!




dinsdag 8 mei 2012

opnieuw blije dagen

Zo veranderden de Blije Mosdagen van de een op de andere dag in de Helse K.. dagen. Ineens is het niet een verre kennis, iemand uit de vriendenkring, een familielid, maar ben jij het die getroffen wordt door zo'n vreselijke ziekte. De wereld staat stil en verandert daarna voor altijd, alsof je een ander mens wordt in die korte tijd.

De laatste dag voor de ziekenhuisopname is het prachtig weer en ik zit een tijdje in een duinpan en probeer het  beeld van deze plek in mijn hoofd vast te leggen, zodat ik er naar terug kan keren als ik ondergedompeld in ellende in het ziekenhuis lig. En ik heb er veel aan gedacht, aan mijn duinpannetje, waar de Vroegeling en de Zandhoornbloem bloeiden en de katjes van de kruipwilg boven het zand uitstaken.




Dat was begin april. Inmiddels lijkt alles goed af te zullen lopen en dus maak ik weer voorzichtig de eerste wandelingen. "Doet u het vooral rustig aan, de eerste tijd".  Uiteraard!

En het eerste wandelingetje van een half uurtje ga ik keurig met de kleine camera, zonder statief, zonder rijstzak op pad. Ik zak niet door de knieën, lig niet op de buik, kortom, ik wandel een beetje als een normaal mens door het duin. Wat is het heerlijk om de vogels weer te horen, de regendruppels te voelen, al dat groen te zien!
De mosjes en net ontloken bloemetjes op de grond lonken.... dat wel.

En dus neem ik bij het tweede half uurtje toch maar de vertrouwde Olympus mee. Voor het geval dat.

Fotograferen van boven af. Leuke paarse patronen van de Hondsdraf.

Altijd weer onvoorstelbaar hoe mooi zoiets onooglijks van dichtbij is! (tsja..... !)

De witte akkerhoornbloem langs dat kanaaltje met al die mosjes

 De hoornbloemen lijken erg op Grote muur. Het verschil is echter heel makkelijk te zien: op de stamper van de Grote muur zitten 3 stijlen, op die van de hoornbloemen 5.
Dat is een verslavend gegeven. Er groeit heel veel Hoornbloem en vast ook wel Grote muur in de duinen. En dus moet je voor elk bloempje op de knieën om stijlen te tellen!


En het is paardenbloementijd.

Paardenbloemen staan er gelukkig ook heel veel in het grasveld in mijn tuin en het fotograferen van dwarrelende paardenbloemparapluutjes is een tijdverdrijf op zich. 


Maar dan spot ik onder de duindoorn de witte winterpostelein.... . Ik moet dit niet doen, zegt mijn gezond verstand. Maar de witte winterpostelein is een alleraardigst hebbedingetje voor de plantjesfotograaf (d.w.z. voor de fotograaf type verwoed verzamelaar).  De onderste blaadjes zijn lepelvormig en die kun je ook vinden bij de groenteboer, maar de bovenste blaadjes zijn met elkaar vergroeid en de bloemstengel lijkt er door heen te groeien, alsof de bloemen op een schoteltje staan. Alleraardigst, zoals gezegd.

 Ik hoef alleen maar onder de doornige takken van het duindoornstruweel door te kruipen om  de witte winterpostelein te kunnen bereiken.... 
...............................................
De duindoorn schramt langs mijn wangen en blijft klitten in mijn haar, de doorns prikken in mijn kuiten, het lijf signaleert overduidelijk 'doe dit niet', en mijn souplesse is niet helemaal meer wat het was, dus kukel ik om, achterover tussen de duindoorn en de brandnetels. Zelden ben ik zo blij geweest met mijn schrammen en brandneteljeuk, ik leef!







Dan trekt Groot Zwarteveld, een wandeling die nog veel te lang is, zegt weer het gezond verstand. Maar....
het zou zo maar kunnen - het is tenslotte inmiddels mei geworden - dat tussen het veenmos de zonnedauw verschenen is. Zou kunnen....

Kleddernatte broekspijpen, uitgeput, maar wel Ronde zonnedauw!