dinsdag 14 augustus 2012

Tussen bloei en zaad

Een zonnige zondagmorgen. Het is opvallend stil in de AWD. Zeker nadat je de joggers achter je hebt gelaten. Een fantastische dag om in het gras te zitten en te kijken naar de bloemen en de bijtjes, de dartelende vuurvlindertjes en de zandoogjes. Genieten van de stilte, terwijl je bedauwde bramen eet. Witte abelen tekenen zich af tegen de blauwe lucht. Heel veel specifieke duinplanten staan nu in bloei, maar veel andere planten dragen al zaaddozen, pluis of bessen.

Ik heb geen groothoeklens bij me voor de witte abelen. Jammer, het zijn prachtige plaatjes. Dus de blik zoals altijd maar weer op de grond gericht. Kleurig, met de rode zaaddozen en nog een enkele felgele bloem steekt het Sint-Janskruid af tegen de geelgroene grassen.


Vlasbekjes (vlasleeuwenbekjes) worden druk bezocht. Een beetje typisch plantje, vind ik altijd. Met een lang spoor en een dikke, gezwollen onderlip. Op die onderlip zit meestal een duidelijk honingmerk. Voor de hommels en bijen nog een hele klus om bij die honing te komen. Eerst moeten ze de gezwollen onderlip opzij duwen, om zich zo een weg te banen en dan zit de honing ook nog eens diep in de lange spoor. Wie niet sterk is, moet slim zijn. Dat geldt ook hier. Slimme bijtjes bijten gewoon een gaatje in de spoor!


Deze dus niet, die duikt er vol in.


 Voor het eerst zie ik Heelblaadjes in de AWD. Een hele oever vol... dat zal niet spontaan gebeurd zijn!

 Heelblaadjes behoort onmiskenbaar tot de Composietenfamilie, met haar 'bloem' die bestaat uit gele lintbloemen en een donkergeel hartje van buisbloempjes. De blaadjes zijn wat kreukelig en liggen vrij stijf tegen de eveneens stijve stengel aan. Een beetje houterige plant wel. Maar wel heel zonnig en bovendien zeer geneeskrachtig bij wonden en zweren.


Een andere gele Composiet die je nu heel veel ziet is de Kleine leeuwentand. Een van de vele bloemen die lijken op de paardenbloem.


Er is een handig trucje om de Kleine leeuwentand te herkennen. Kijk hiervoor naar het omwindsel (het 'korfje' dat de lint- en buisbloempjes bijeenhoudt). Als de blaadjes van het omwindsel een zwart randje hebben is het de Kleine leeuwentand.
Een ander kenmerk vormen de gebogen bloemknoppen. Maar deze kom je ook tegen bij de Ruige leeuwentand.


Om de Kleine leeuwentand dan weer van de Ruige leeuwentand te onderscheiden moet je naar het zaadpluis kijken. Een vrij klein pluizig bolletje. Van dichtbij zie je dat de buitenste vruchtjes geen pluis hebben, maar in een soort bakje liggen. De vruchtjes van de Ruige leeuwentand hebben allemaal pluis.

Ook de distels staan inmiddels uitbundig in het pluis. De speerdistel heeft soms wolken van pluis om zich heen hangen. Nou ja, wolkjes. Het pluis van de speerdistel is geveerd: de pluisdraadjes hebben weer ragfijne zijdraadjes, als een veertje.




Behalve veel geel is er ook veel paars. Natuurlijk de kruidige watermunt, die nu volop in bloei staat.



Maar ook de Grote tijm is in kleine tapijtjes aanwezig. Voor de geur kun je een blaadje kneuzen tussen je vingers. De verschillende tijmsoorten onderscheiden zich door de beharing van de bloemstengel. In het geval van de Grote tijm is de vierkantige bloemstengel alleen op de ribben behaard.




Echter, de koningin van de duinen blijft toch de Parnassia. ik kende haar al wel uit de Kennemerduinen, waar ze vrij veel te vinden is, maar vandaag tref ik haar voor het eerst aan in de AWD!
Misschien was ze er al eerder: Waternet heeft  haar goed verstopt. Weggedoken tussen de hoge russen en andere gras- en biesachtigen.
Wel een mooie locatie voor een moeilijk te fotograferen plantje, met het licht dat gefilterd wordt door de omringende planten.



De bloemblaadjes hebben doorschijnende aderen. Om zelfbestuiving te voorkomen rijpen de meeldraden en de stamper niet gelijktijdig. Dit is goed te zien bij de Parnassia: een voor een buigen de meeldraden zich boven de stamper, dan slaan ze weer terug en de lege helmhokjes vallen af. Daarna pas opent de stamper zich en komen de stempels vrij, wachtend op insecten met vreemd stuifmeel.








Bij deze uitgebloeide Parnassia zie je duidelijk dat de meeldraden zijn teruggebogen en de helmhokjes met stuifmeel zijn afgeworpen en de stempels vrij liggen.





 Om de insecten te lokken zijn er nectariën, een soort vervormde meeldraden. Ze zijn goudgeel met vochtig glinsterende knopjes. Onderaan zit wat honing.









En dan vind ik een nieuw stekkie met veenmos! En waar veenmos is, kun je in de toekomst zonnedauw en andere veenplanten verwachten. Misschien.
Dit veenmos ligt verscholen tussen het hoge riet, dat deels echter platgeslagen ligt, om het veenmos wat licht te verschaffen, denk ik. Heeft toch iemand zich er tegen aan bemoeid....
Of er moet een damhert geslapen hebben, is natuurlijk wel een lekker zacht bedje .... Veenmossen kun je alleen op naam brengen door de vorm van de blaadjes waar een stengeltje uit bestaat, uitvoerig te bestuderen. Dat kan alleen via de microscoop. In het najaar kleuren de veenmossen rood. Die kleur kan ook een indicatie voor de soort zijn.



Het is wonderlijk hoeveel je altijd uiteindelijk weer tegenkomt, terwijl je bij het begin van de wandeling vaak denkt dat er niet zoveel meer te beleven valt.
Soms ook planten waar ik al tientallen foto's van heb, maar die dan ineens toch weer anders zijn, zoals dit roze gekleurde Slangenkruid. Bij het ouder worden verkleurt het roze naar het intense blauw dat zo kenmerkend is voor het Slangenkruid.

 En zo kan ik nog uren doorgaan, maar het is te mooi buiten om achter de pc te zitten!

8 opmerkingen :

  1. mooie serie van die bloemen
    de parnassia bloem is erg mooi en seldsaam.
    groetjes Herman,

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Leerzaam en prachtige opnames. Ben ook onder de indruk van de parnassia en diens bijzondere bloemen, waarvan je de details zo duidelijk in beeld brengt. Hartelijke groet, Zem.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Toch fijn dat je wel op stap bent geweest en toch ook
    een blog van je belevenissen hebt gemaakt.
    Iedere keer weer een genoegen om door jou meegevoerd
    te worden door de plantenwereld.
    Leerzaam weer allemaal, leuk dat je Heelblaadjes laat zien,
    ik kwam het vorige week toevallig ook tegen maar kende het niet
    dus leuk om het bij jou in de blog te zien.
    En ja Parnassia is natuurlijk prachtig en heel mooi door jou
    in beeld gebracht.
    Een fijne en leerzame blog, die ik weer met veel plezier heb gelezen
    en bekeken.
    Natuurkieker Coby

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Mooie serie van de bloemen en da zaden, wel een goede beschrijving, erg leerzaam.
    Groeten Bets

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Heerlijk, al die info die je over ons uitstort, zo leren we weer heel wat bij. Prima om de volgende keer dan bewuster te zijn van ook deze bloemen en planten. De tijm is ook prachtig!
    Groeten, Marion

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Hoi Albertine,
    Ik denk dat jij op jouw speurtochten altijd wel van alles moois tegenkomt, want je hebt er gewoon een heel goed oog voor. En dan vertel je ons telkens weer wat het allemaal is en waaraan we het kunnen herkennen, zo leerzaam, en toch lekker leesbaar.
    Parnassia in de AWD, mooie vondst, je dag kon niet meer stuk.
    Je opmerking over het veenmos zet mij weer aan het denken, ik weet dat daar plantjes als zonnedauw gaan groeien, maar wat ik mij telkens af vraag: waar komen die ineens vandaan? Weet jij dat toevallig?
    groetjes Loes

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Mooi de kruidige watermunt, zal vast ook wel lekker ruiken, net als de tijmsoorten.
    Ook de parnassia is een prachtige vondst. Ik heb hem nog nooit gezien, maar wie weet bij een volgend bezoek aan de AWD.
    groeten, Gonnie

    BeantwoordenVerwijderen
  8. Hoi Albertine,
    Wat een heerlijke blog, en het leuke is dat ik merk dat ik door jouw blogs ook meer oog heb gekregen voor de kleine plantjes in het AWD (watermunt, tijm...(die rook gisteren al gewoon heerlijk toen ik er langs liep), parnassia...
    Ik zag de vraag van Loes over waar veenmos ineens vandaan komt..
    Zou het te maken hebben met her verhogen van het waterpeil in het AWD,dat er hierdoor andere soorten komen?

    groetjes Ghita

    BeantwoordenVerwijderen