woensdag 4 januari 2012

Stuifballen en leermos

En hoe het inmiddels is met de paddestoelen?
Eerlijk gezegd word ik een beetje moedeloos van die paddestoelen. Bij paddestoelen is het echt ' hoe meer je leert, hoe minder je lijkt te weten!'.

Er zijn nog vrij veel paddestoelen te vinden her en der. 

In het gras zijn het vooral de talrijke mosklokjes en daarop lijkende soorten die de aandacht trekken.  Ze blijven leuk, die kleine paddestoelen. De alleraardigste vind ik toch nog altijd de gesteelde stuifballen.

ruwstelige stuifbal
Op het Eiland van Rolvers tref ik op een zanderig stukje een hele kolonie vrij forse stuifballen aan. Niets zo heerlijk om te fotograferen als paddestoeltjes en plantjes in het zand (ligt een stuk prettiger dan hertenkeutels). Het blijkt de Ruwstelige stuifbal te zijn. Anders dan de Gesteelde en de zeldzamere Donkerstelige stuifbal, heeft deze geen klein schoorsteentje als opening, maar een rafelige rand. Hoewel de Ruwstelige als zeldzamer te boek staat dan de Gesteelde, viel tijdens mijn laatste wandeling op dat de Ruwstelige veel vaker lijkt voor te komen dan de Gesteelde. De Donkerstelige heeft ook een schoorsteentje en verschilt dan weer van de Gesteelde door het al dan niet aanwezig zijn van een membraanrestje aan de onderzijde van de stuifbal: bij de Gesteelde lijkt er een soort kraagje tegen de steel te liggen. Maar dat kun je dan weer heel moeilijk zien.  

archieffoto, (vermoedelijk) Gesteelde stuifbal, let op het 'schoorsteentje'. 
Van onderstaande vondst werd ik echt blij! In mijn vorige blog noemde ik al het Klein leermos (Peltigra rufescens). De exemplaren die ik toen gevonden had, hadden geen apotheciën (vruchtlichamen) aan het eind van de lobben. Deze dus wel, echt super mooi met die roodbruine kleur en prachtige gedraaide vormen! Moet een volgende keer 's iets doen met groot diafragma, leent deze korstmos zich uitstekend voor!

klein leermos
Klein Leermos herken je aan de berijping op het thallus (het 'blad'), de opstaande randen en de donkere rhizinen (schimmeldraden aan de onderzijde).

Langs de wandelroute bovenlangs het Oosterkanaal vond ik deze, volgens mij totaal verlopen, leermossoort. Links zie je dat de buitenranden naar onderen gebogen zijn, op de tweede foto dat de rhizinen wit zijn. Dit zou erop duiden dat het Groot leermos (Peltigera canina) is. 



Qua planten is er helaas nog niet zoveel te vinden, ondanks dat ik in mijn tuin de eerste Iris Reticulata in bloei aantrof. Een van de allermooiste bloemetjes die ik ken. Klein, onopvallend dicht bij de grond, maar fel van kleur en verleidelijk geurend lokt ze de aardhommels en andere vroege honingzoekers.
Wat een kleurverschil ineens met de nog ingetogen kleuren van de duinen!


Meest opvallende aanwezige in de duinplantenwereld is nog altijd de Driedistel.

Driedistel eind december - van Limburg Stirumduinen

Ook een bron van vermaak vormen de zwammen die in de veldgids vermeld staan als 'bijzondere vormen' : de elfenbankjes, oesterzwammen, tondelzwammen, korstzwammen, enz. Sommige groeien op levende bomen, andere op dode. Ik hoop nog steeds op van die paarsige oesterzwammen met van die fraaie, lange wittige lamellen, en dan bedekt met een klein laagje sneeuw. Maar voorlopig moet ik het doen met de Echte vuurzwam.


Op dode bomen groeit nu ook veel bekermos. Ik blijf het toch boeiend materiaal vinden!


Dit is (denk ik) Slank bekermos (Cladonia coniocraea).  Het Smal bekermos herken je aan de grote, groen tot grijsgroene grondschubben en de mooie, gladde staafjes. Soms zitten er onderaan de staafjes een paar grote schubben.

Op dode bomen kom je, behalve het Slank bekermos, ook vaak de Dode heidelucifer (Cladonia macilenta) of Bruin heidestaartje (Cladonia glauca) tegen. Die zien er voor een leek precies hetzelfde uit, ook allemaal van die staafjes....


Is er of aan het uiteinde van een van de staafjes of aan de onderzijde van de grondschubben iets roods of oranjeachtigs te vinden, dan kun je redelijk veilig voor de Dode Heidelucifer gaan. Als je goed zoekt zie je links op de foto inderdaad een heel klein geelachtig puntje! De kleur van deze soort is ook grijzer dan die van het Slank bekermos. 
Op bovenstaande foto heeft de ouderdom al aardig toegeslagen, dus de Dode heidelucifer is niet altijd zo bruingrijs als hier; bovendien was het twaalf uur 's middags op een stralende, zomerse dag toen ik deze foto nam, hetgeen de kleurechtheid van het bekermos op de foto ook niet echt ten goede is gekomen. Ik plaats de foto dan ook meer als illustratie van hoe verraderlijk veel de soorten op elkaar lijken dan als fotografisch hoogtepuntje. ;)

Het Bruin heidestaartje (Cladonia glauca) heeft staafjes die duidelijk schubjes dragen. De
schubben zijn zo diep ingesneden dat ze van kant lijken te zijn. Maar ik geloof niet dat ik daar al een foto van heb... je wordt echt helemaal gek als je de map "Bekermos onbekend" doorspit! Elke keer denk je de verschillen wel te weten, maar in de praktijk is het ontzettend lastig om die verschillen ook daadwerkelijk te herkennen... maar 't schijnt wel te kunnen, in de meeste gevallen tenminste (bij sommige soorten moet je met chemicaliën gaan knoeien om de soorten te onderscheiden). Kwestie van het oog oefenen, zeggen ze dan!
En dat is dan toch het verschil met paddestoelen waarvan het merendeel toch onder de microscoop bestudeerd dient te worden en dat vind ik dan weer te ver voeren... voorlopig althans.

Smal bekermos (Cladonia coniocraea)
En toen, op de valreep, we stonden al bijna weer op de parkeerplaats bij De Zilk, zag ik het eerste kapselende haarmos (Echt zandhaarmos)! Onder de harige, oranje kapjes zie je al een vleugje van de mooie rode steeltjes. 


En zo blijkt er toch altijd weer van alles te vinden te zijn. 

13 opmerkingen :

  1. wat een variatie aan grasjes zwammetjes en andere dingetje erg mooi.
    groetjes Herman,

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Hallo Albertine,

    Zelfs midden in de winter (nou ja het is toch januari) weet jij nog allerlei leuke plantjes en mosjes te fotograferen. Heel mooi de laatste foto van het kapselende haarmos. Bekermosjes vind ik ook altijd fraai, maar ik ken ze verder niet bij naam.
    Lekker fel van kleur die iris. Hier staat de zenegroen nog in bloei en ik zag al sneeuwklokjes in een tuin. Dus het is er nog en het komt al weer.
    Groeten, Gonnie

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Hoi Albertine,
    pfff ik zou erg gek van worden als ik al dit kleine spul zou moeten leren kennen en van elkaar onderscheiden.... ik laat het lekker aan jou over en geniet van je mooie vondsten en verhalen.
    Het Leermos heb ik laatst gezien ( Groot of Klein?? dat weet ik dus niet) en ik vond het heel bijzonder, ik had zelfs al uitgevonden dat Leermos was ;-)
    Groetjes
    Loes

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Ongelooflijk, wat jij allemaal ziet en weet. Ik heb hier geen idee van maar vind het erg mooi om te zien en interessant om te lezen.
    Zal toch eens vaker omlaag kijken.
    Mooie serie.
    Gr. Elly

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Hulde, wat een opmerkingsgave, kennis en geduld om het mooi op de foto te zetten. Bedankt, Marion

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Wat laat je ons toch weer genieten van de wereld van de kleine mosjes.
    De stuifballen heb ik zelf ook al eens gefotografeerd, nu weet ik ook de naam van dit ieniemienie paddestoeltje.
    En als ik vandaag nog naar het AWD ga, zal ik ook eens goed naar beneden kijken (vergeet dat nogal eens omdat ik teveel op zoek ben naar dieren) want het is echt mooi.
    groetjes Ghita

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Hoi Albertine, op de een of andere manier had ik deze blog van je gemist...
    Maar nu heb ik het met belangstelling gelezen en bekeken.
    Tjonge wat een research heb je weer verricht, ik heb wederom bewondering voor je zoektocht. Ook op fotografisch gebied laat je prachtige dingen zien.
    Het is een genoegen om dit allemaal te kunnen bekijken vanuit de luie stoel en ik vind het erg leuk om allemaal dingen te lezen die ik nog niet weet.
    Bedankt voor het delen van deze mooie blog!
    Natuurkieker Coby

    BeantwoordenVerwijderen
  8. Hai Albertine,

    Dit blog komt nu pas op mijn leeslijst tevoorschijn. Raar.
    Het ziet er wel weer gelikt uit hoor.
    Ik blijf het toch een kunst vinden hoe je eea in beeld brengt en de manier van vertellen. Het blijft mij boeien.

    Groetjes,
    René

    BeantwoordenVerwijderen
  9. Mooie serie Albertine, en ook nog eens geweldig boeiend beschreven.

    BeantwoordenVerwijderen
  10. Hoi Albertine, Zijn ze er nog steeds paddenstoelen. Ik heb helaas geen eens tijd ervoor. Ik geniet dus lekker weer met jou mee. Wat is je iris foto prachtig met die druppels. En die gesteede stuifballen met schoorsteentjes zijn echt leuk. Gr Andrea

    BeantwoordenVerwijderen
  11. Hoi Albertine,
    Ik zie nu je blog pas?? En ik mag graag naar je blog kijken. Ik vind het altijd prachtig om naar die kleine plantjes en paddenstoelen te kijken. Er komen zoveel mooie plaatjes langs, waar ik dan met plezier naar kijk. En mij afvraag hoe je die zo mooi op de foto weet te krijgen.

    Gr Cees

    BeantwoordenVerwijderen
  12. Ik ben via via op je blog terecht gekomen en ik geniet nu al van al die planten die ik zie. Ze zijn erg mooi geweorden. Ik kom vaker terug op je blog en wordt gelijk je volger. Groetjes Janny

    BeantwoordenVerwijderen