maandag 22 augustus 2011

Gele composieten

Gele wat  ? hoor ik menigeen nu denken.  :D
Het madeliefje heeft buis- en lintbloemen
Bij de familie van de Composieten of Samengestelde Bloemen bestaat een bloem uit meerdere bloemen. De bloem is dus samengesteld. Om een lang verhaal kort en begrijpelijk te maken: neem een madeliefje. Da's dus geen bloempje (zoals wij leken denken), maar een compositie van lintbloemen (dat wat we gewoonlijk de witte bloemblaadjes noemen) en buisbloemen (die het gele hartje vormen). Een en ander wordt bij elkaar gehouden door omwindselblaadjes (die ietwat onderbelichte onderkant van het madeliefje). 

Nu zijn er drie varianten mogelijk: bloemen (laten we het geheel gemakshalve toch maar bloem blijven noemen) die óf alleen maar van die buisbloemen hebben óf alleen maar lintbloemen óf beide. We kennen ze allemaal....  
duinkruiskruid met alleen maar buisbloempjes 
Jacobskruiskruid met buis- en lintbloemen


Het zijn de ontbrekende lintbloemen die het verschil maken tussen het Duinkruiskruid en het Jacobskruiskruid. 

De meest miskende van de drie is de groep die alleen maar lintbloemen heeft. Het gaat om de bloemen die we meestal  'een soort van paardenbloem' noemen. In de maanden april en mei is de kans groot dat het inderdaad ook om een paardenbloem gaat; al het geels met uitsluitend lintbloemen dat nu bloeit is hoogst waarschijnlijk geen paardenbloem. Ze zijn mooi en vooral vrolijk, uitermate fotogeniek (als ze niet wiegen in de wind en je de valkuil van het overbelichten weet te omzeilen), maar je ziet ze zelden op de natuurfotoblogs.  En ik moet bekennen dat  ik (ja zelfs ik!) ze lange tijd allemaal in de map Onbestemd Geel weggestopt heb. Soms bladerde ik door de map en bedacht dat het toch eigenlijk zonde was van al die mooie  bloemen, maar ja, uitzoeken wat wat is, is een gigantische klus. 

nu volop te vinden in de duinen: klein streepzaad
Akkermelkdistel
Biggenkruid 
Uiteindelijk besluit ik dan toch om de koe bij de horens te vatten en de map Onbestemd Geel op naam te gaan brengen. De mogelijkheden zijn legio: een melkdistelsoort, een biggenkruidsoort, een paardenbloemsoort, een leeuwentandsoort, een havikskruidsoort .... let wel, "een soort" !, die dan weer onderverdeeld is in allerlei varianten. 

Het zo fel begeerde wazige achtergrondje blijkt nu een enorme hinderpaal, want al die bloemblaadjes - pardon, lintbloempjes - lijken min of meer wel op elkaar en in de naslagwerken heeft men het dan ook niet over de, volkomen onbelangrijke, lintbloempjes, maar over stengels, pluisjes, blaadjes, omwindsels, vruchtjes..... kort gezegd, de hele map Onbestemd Geel zal voorlopig onbestemd blijven en ik moet opnieuw op pad om nu de volledige plant met alle details te fotograferen. 

op deze foto kun je alle benodigde details vinden (gebogen bloemknoppen, behaarde, gewelfde blaadjes, onvertakte, onbebladerde bloemstengels), maar ja, qua foto scoor je er natuurlijk niet mee ;)
Morgenster
Laten we beginnen met een makkelijke!
De Gele en Kleine Morgensterren herken je vrij eenvoudig aan de zwarte helmknopjes en de spitse, uitstekende omwindselblaadjes (bij de Kleine Morgenster ver uitstekend, bij de Gele ongeveer even lang als de bloemblaadjes). Het blad is smal, bijna grasachtig.  Het pluis van de morgenster is geveerd en vormt een soort korfje. De knop van de Morgenster is langwerpig. Verder is opmerkelijk dat de bloem alleen in de ochtend geopend is, na twaalven gaan de blaadjes toe. Behalve de Gele en de Kleine Morgenster is er de meer oranje gekleurde Oosterse Morgenster en de Blauwe Morgenster. Kan niet missen! En voor de liefhebbers van de gouden uurtjes: het pluis van de morgenster glinstert als een grote, gouden bol in het licht van de morgenzon (ik heb een half uur zitten wachten of er toevallig een streepje zon vanachter de wolken op mijn pluisjes wilde vallen, maar helaas ging de lang verwachte zonnegloed gepaard met een stevige zucht wind ). 

Kleine Morgenster


het geveerde pluis van de morgenster vormt een soort korfje
achter het pluis zie je de langwerpige knop van de morgenster
Genoeg informatie voor vandaag.
Al vast vooruitlopend op een volgend blog: in de duinen kom je op dit moment vooral Klein Streepzaad tegen. Eigenlijk kun je die niet met paardenbloemen verwarren: de bloempjes van klein streepzaad zijn klein en staan op iele, vertakte stengeltjes; de blaadjes lijken een soort van mini-paardenbloemblaadjes, er zijn meestal heel veel van die blaadjes. Houd er wel rekening mee dat als je op de grond gaat liggen om ze te fotograferen, enig meewarig hoofdschudden van de vossen- en hertenfotografen en andere passanten je ten deel zal vallen, want het is maar een 'paardenbloempje' ..............  ;)

maandag 8 augustus 2011

Wind, macro en de zeereep

Een stralende zon en harde wind, slechter kun je het niet treffen als bloemetjesfotograaf.
De felle zon daar moet je mee leren leven, want de meeste bloemen geven niet zoveel om de gouden uurtjes en slapen rustig uit en houden het ook al weer vroeg voor gezien. 

wilde rucola
En als je, zoals ik, het liefst langs de zeereep struint, dan is ook de harde wind iets waar je eigenlijk mee moet leren leven. Meestal heb ik daarvoor een vriendin met plu mee, maar die is er nu effe niet. De gezinsleden heb ik de bramenemmertjes in handen geduwd, en die gaan sowieso niet 'stom' op de grond liggen met een paraplu, een fotograferende moeder en een  'vaag' bloempje.  

Landschap dan maar, de groothoek en de regenwolkenlucht. Zonde! Nog een paar weken en dan begint  alles echt op z'n retour te raken.

Het duin is geel gekleurd van de wilde rucola. "Een close-upje van de wilde rucola?" klinkt een stemmetje in mijn hoofd, maar de rucola zwiept alle kanten op. Kansloos! Ik kauw op een blaadje, ' t is lekkere rucola!  en zoek perspectieflijnen. 


Ik houd het twee foto's lang vol. Op mijn schermpje knippert óf het totale duin als 'te schaduwrijk' óf de de totale wolkenlucht als 'te licht'. Het oog ziet meer dan de camera aan kan. Of zoiets. Frustrerend, landschap !

Dan zie ik een grijsgroen stengeltje omhoog steken, midden op de kale vlakte die men in het kader van de bevordering van de biodiversiteit zo heeft aangelegd dat de wind er naar hartenlust kan verstuiven. 
Ik zie geen andere grijsgroene stengeltjes op meer beschutte plekjes. Zo op het eerste gezicht lijkt dit toch warempel de bleekgele droogbloem: een kluwentje van halfronde bolletjes met oranje frummeltjes aan de bovenkant. 

Tot zover dus de groothoek en het landschap. 

Zomerbitterling
ISO opschroeven; handmatige focus; repeterende opnames, groot diagfragma, wat valt er nog meer te bedenken? Extra moeilijkheidsfactor: de plant staat te laag voor het statief, te hoog voor de vogelzaadzak. Waarom kan het niet gewoon even windstil zijn als ik zeldzame plantjes aan het ontdekken ben ? Even verderop lacht de Zomerbitterling me uitdagend toe met haar zachtgroene vergroeide blaadjes en bleekgele bloemen op dunne steeltjes, zodat ze vrolijk ronddartelen in de straffe zeewind. De fototas als windschermpje geeft een egaal zwarte achtergrond, maar de duinvallei als achtergrond vind ik toch natuurlijker.

Zomerbitterling
Spijtig zit ik tussen de droogbloem en de bitterlingen. Je zou een groot windscherm mee moeten nemen.... Morgen terugkomen is in dit gedeelte van het duin meestal geen optie: zo staan de planten er, en zo zijn ze verdwenen. Ergens moet er iemand met een schepje en een tuin vol duinplanten zijn. Of een Schotse hooglander die van zeldzaam groen houdt. 

Bleekgele droogbloem
Thuis krijg ik nog meer de pest in als ik zie dat ik de bleekgele droogbloem fout om geportretteerd heb: aan de andere kant zitten de open bloemen! 

Er staat ook een mini-landschapje van stijve ogentroost, watermunt, paddenstoelen, dwergzegge en duizendguldenkruid; hoe bijzonder wil je het hebben! (die watermunt is dan wel weer heel gewoon).  Maar alles op de kale vlakte buigt voor de genadeloze wind, opdat het zand maar stuive!
Watermunt en stijve ogentroost

Dwergzegge
 Maar wat niet gaat, gaat niet: op de eerstvolgende windstille dag terugkeren en maar hopen dat het figuur met schepje intussen op een Turks strand ligt! En de Schotse Hooglander - tsja.... !? Er loopt nog maar 1 eenzame Schotse Hooglander met vervaarlijke horens heel erg mannelijk te wezen.

Ik ga verder, verlaat de vlakte en loop richting het Vogelmeer. 


En dan, tegen een hellinkje, verscholen onder de duindoorn, maar wel net zo dat ze volop wind vangt en de zon uitbundig de witte blaadjes verlicht, staat de Nachtsilene !! 
De bloem bloeit, zoals de naam al doet vermoeden, ' s nachts. Overdag zijn de bloemblaadjes echter sierlijk omgekruld en hangen de lange meeldraden elegant te wiegen in de wind. De nachtsilene is een beauty!
Het hellinkje zorgt er in elk geval  voor dat de bloem zo hoog staat dat ik het statief kan gebruiken. De zon op de witte blaadjes .... Uiteindelijk moet ik 5 stops onderbelichten om de blaadjes niet uitgebeten wit te krijgen, heb ik wel gelijk een mooie zwarte achtergrond, wat in het geval van de nachtsilene dan wel weer mooi is. Dan schuift een grote wolk voor de zon en wakkert de wind nog 'ns wat aan .......    genoeg voor vandaag. Eigenlijk zou ik nog langs de zeereep gaan om te kijken hoe het staat met de blauwe zeedistel en zijn maatjes, maar de donkere lucht belooft niet veel goeds. 

Nachtsilene

Langs de zeereep is van alles te vinden. Zo vond ik een paar weken terug naast de blauwe zeedistel zeewolfsmelk! Ook zo'n plant uit de Euphorbia-familie met van die malle bloemen (beschreven in een eerder blog).

Zeewolfsmelk



bitterkruid
Zandhaver
Het is mooi langs de zeereep, en je kunt, al fotograferend, lekker in het zand liggen !
De bramen in de duinen zijn overigens dauwbramen.

zaterdag 6 augustus 2011