dinsdag 31 mei 2011

Konikpaarden in de OVP

Al een aantal dagen staat er een stevige wind en dat nodigt niet uit tot macrofotografie. Daarom klikte ik afgelopen zondag de telelens op de camera en vertrok richting de Oostvaardersplassen.

Ik moet eerlijk bekennen dat ik geen fan ben van het gebied. Wat in de media als het summum van natuurbeleving gebracht wordt,  blijkt in werkelijkheid een korte wandeling over een paadje dat door een troosteloos, surrealistisch aandoend landschap van dode bomen langs diverse observatiehutten voert. Dat nou niemand op het idee komt hier een paar zakken wildebloemenmengsel uit te strooien, het zou de boel een stuk opvrolijken.

"Deze herten zijn dus NIET opgeschrikt door mijn aanwezigheid, meneer de boswachter!"
En waag het niet om met je AWD-attitude van het pad te dwalen! Want, zo legt de toegesnelde boswachter uit, de dieren kennen het mensenpad en weten dus dat ze dat moeten mijden en dan moeten wij mensen dus niet op het dierenpad gaan lopen, want dan voelen de dieren zich opgejaagd (! in de OVP !).  Ik denk iets wat ik hier niet zal opschrijven en knik braaf 'ja natuurlijk, u heeft groot gelijk :( ' , want op een fikse boete zit ik ook niet te wachten. Het is al troosteloos genoeg.

Observatiehut 1 geeft een blik tussen het riet, kennelijk dat je dan denkt dat je een roerdomp bent of zo. Behalve de weinig aantrekkelijke onderzijde van het riet is er niets te zien.


De tophut met unieke vergezichten ligt halverwege. Wie arendsogen heeft of een supertelelens kan hier aan verre einders konikpaarden en edelherten ontwaren. Maar ja, hoeveel mensen hebben dat nou?
Onder de hut is een vossenburcht met jonge vosjes, vertelt de mevrouw van het informatiecentrum opgetogen. Maar ja... onder de hut.... ?


Maar.. de dieren zijn natuurlijk ook niet gek. If you can't beat them, join them ! Vrij vertaald in dierentaal : gebruik de rugzakmethode! Wandel op het mensenpad. Kijk ze treurig aan. Sluit vriendschap en geheid dat je ontsnapt aan hongersnood en jacht.

"De hengst gaat pal voor de kudde staan om deze te verdedigen..." 

En zo wil het gebeuren dat ik al direct bij binnenkomst min of meer struikel over een edelhertenechtpaar. Die zijn tammer dan het tamste damhert!


Hij kijkt me even doordringend aan, wacht op de klikkerdeklik en ...


grijnst dan tevreden 'zo start je een rugzakprocedure op!' en gaat door met grazen, want voorlopig zijn er nog grassen en brandnetels in overvloed, dus straks in het najaar misschien nog een showtje bronst en dan moet het wel goed komen met het rugzakgebeuren. 


 Mevrouw houdt zich nog wat op de achtergrond, ' sorry mijn kleding is nog niet helemaal op orde!'

 Niet heel veel verder, daar waar het pad overgaat in een 'rondwandeling' , komt van rechts een koppeltje konikpaarden. Heb ik niet veel met de Oostvaardersplassen, met konikpaarden heb ik al helemaal niets! Maar vooruit, ze hebben een veulentje bij zich ....


Door zijn lange benen kan het veulentje zich prima verschuilen achter zijn moeder. 


(zie hoe geraffineerd de rugzakmethode hier wordt toegepast 'moeder + kind' = zielig) .

En nu volgt dus een demonstratie van absolute miscommunicatie tussen mens en dier. Ik wacht met de camera in aanslag (op zich kansloos met te weinig iso's en te kleine lensopening op deze bewolke dag, maar je blijft optimistisch) op het passeren van het koppeltje. En het koppeltje wacht op mij. Korte patstelling.


Want, zo lees ik later over het kuddegedrag van konikpaarden:

"in kuddes levende wilde paarden kennen een strenge rangorde; wie het hoogst in rang is heeft voorrang. Overtreding van deze regel kan bijten tot gevolg hebben."

En dus wacht de merrie met haar veulen en het er achteraan sjokkende mannetje......

"Merries leven met hun veulens in kuddes. De baas van zo'n kudde is uiteraard de hengst. De oudste en meest ervaren merrie bepaalt wat er gedaan gaat worden en waar de kudde heen gaat. Zij weet waar het beste voedsel is. Jonge hengsten worden uit de kudde gestuurd en leven vaak in kleine groepjes waar ze oefenen in de vechtkunst, zodat ze later een eigen kudde kunnen overnemen en verdedigen. Jonge merries blijven soms in de kudde, lopen soms over naar een andere kudde of lopen een tijdje alleen. Als de vrouwtjes afdwalen drijft de hengst ze terug naar de kudde. Dit doet hij door achter ze te lopen met de kop (of is het hier ook hoofd?) bij de grond en als ze niet doen wat hij wil dan bijt hij de merrie of het veulen in de achterpoten." 

Het is dan ook niet verwonderlijk, achteraf bezien, dat de merrie + veulen uiteindelijk besluiten om de oversteek te wagen ondanks de aanwezigheid van een 'hoger wezen' (= ik met rugzak).
Gewapend met de kennis van nu is hier een volgende keer natuurlijk een unieke, sadistische natuurfoto aan over te houden, namelijk het moment dat de hengst venijnig in de achterpoten bijt om de merrie door te laten lopen. Maar nu mis ik in mijn onwetendheid dit moment, zo het al heeft plaatsgevonden. 

Nadat de merrie + veulen gepasseerd zijn, waagt ook de hengst de oversteek. Ze denken, nu dus links van mij, nog wat na over deze wijziging in rangorde, als over het pad nog drie onstuimige konikpaarden aangegaloppeerd komen. Ze voegen zich bij het gezelschap en er ontstaat een chaos van geknuffel en rangordebepaling (denk ik met mijn beperkte kennis van het konikpaard).  

"Als wilde paarden de hogere rangorde van een ander paard erkennen, raken ze deze even zacht aan, dus ga geen konikpaarden aaien want dan erken je ze als meerdere. .... Jonge hengsten proberen natuurlijk de macht over te nemen. Het kan er dan heftig aan toegaan, tot bloedens toe. "








Hoe dan ook, na deze fantastische show galopperen ze weg over het pad. Wat een kracht en sierlijkheid! Wat een uitbundigheid!




We blijven het groepje tegenkomen op 'ons' pad.  Later in gezelschap van een grotere kudde en dan merken we dat konikspaarden ook erg opdringerig kunnen zijn, of nieuwsgierig, of dreigend. Of gewoon heel erg sloom en onverstoorbaar. 



Daarna rijden we over zo'n 'vogelboulevard zonder vogels' naar de Lepelaarsplassen. Weer een paadje naar een observatiehut, maar wel een mooi pad, vol wilde bloemen.
Ik observeer een zilverreiger, met het geduld en het optimisme van de ware natuurfotograaf: eens zal hij binnen het bereik van mijn televermogen komen! Toch ?

:( De zilverreiger vliegt richting observatiehut, bedenkt zich dan en keert om... klikkerdeklik.... EEN ZILVERREIGER DIE DE BOCHT NEEMT..... 


Zo ziet een 6-stops overbelichte zilverreiger die de bocht neemt eruit......
Sommige mensen moeten afleren om in de AUTO-stand te fotograferen, andere mensen moeten leren dat voor onverwachte situaties de AUTO-stand de beste is......   6 stops overbelicht, dat is zelfs voor het wit van een zilverreiger te veel :( 


****

De volgende dag klik ik weer mijn vertrouwde macrolens op de camera, ik ga wilde orchideeën zoeken in de natte duinvalleien......... !


Konikpaarden.... in Nationaal Park Zuid-Kennemerland ... ... !


Met dank aan http://www.konikpaarden.nl/ waar ik alle informatie gejat heb!

En o ja, volgens de plattegrond zijn er veel meer wandelroutes dan dit rondje in de OVP.


vrijdag 20 mei 2011

Respectloze vlier en andere planten

In het duin zie je een opvallende tegenstelling: enerzijds de bomen die met hun diep reikende wortels voldoende water uit de grond kunnen halen, groen en in bloei; anderzijds de planten die niet zo diep wortelen, klein, verdord, ineengeschrompeld.

pad met adelaarsvaren
De adelaarsvarens lijken weinig last van de droogte te hebben, ze schieten overal omhoog met hun artistiek gekrulde stengels.

gewone vlier (Sambucus nigra)
Langs de rand van een pad ligt een grote vliertak, deels rijk bloeiend, deels nog vol in de knop:  die ligt er nog niet zo lang!  Storm... ?
Maar het heeft toch helemaal niet gestormd de afgelopen tijd? De tak ligt er netjes bij, je kunt als fotograaf zo aanschuiven met je statief.....    ???

Het is niet het enige teken van verstoring dat ik tegenkom vandaag: te mooi neergevlijde takjes, afgeplukte bloemen .... Langzaam bekruipt me het gevoel dat er ergens voor mij iemand, of misschien wel een groepje iemanden, loopt, dat plukt en breekt en vertrapt, misschien in het kader van 'leren in de natuur', misschien in het kader van 'de volmaakte foto'. Zoals sommige 'natuurfotografen' met dode konijnen lopen te slepen voor een mooi vossenplaatje. En je kunt toch niet verlangen dat iemand bij de workshop 'Beleef de natuur' of iets dergelijks door de knieën zou moeten of tussen de brandnetels gaan om een plantje te bekijken! Of dat je het fotografisch probleem van de heldere lucht als achtergrond van de bloesem zou moeten proberen op te lossen!

Natuurlijk, er zijn heel veel vlierstruiken in de duinen en één zo'n afgebroken tak zal het verschil niet maken. En inderdaad, er waaien zo vaak takken van bomen....
Maar toch.... hoe kun je jezelf natuurfotograaf of natuurliefhebber noemen zonder enig respect voor die zelfde natuur te hebben ? Zonder ook planten en bomen als levende wezens te beschouwen?

Naschrift: net als ik dit geschreven heb, komt de nieuwsbrief van Vroege Vogels binnen met hetzelfde thema: Ethiek in de natuurfotografie.  

zandzegge
Op een duintje op het Vinkenveld tref ik verrassend genoeg zeereep-pioniers aan.
De zandzegge vormt lange wortelstokken waaruit op regelmatige afstanden nieuwe spruiten ontstaan. Je ziet dan ook vaak een mooi recht spoor van zegge-plantjes. Deze lange wortelstokken binden het stuivende zand. Zo stond het in het boek, en het is dan altijd geweldig als je het op je duintje precies zo tegenkomt. Helaas miezeren er wat regendruppeltjes op de lens, waar ik in mijn enthousiasme geen erg in heb, zodat er op de foto behalve het karakteristieke zegge-rijtje ook wazige druppelplekken prijken. Daar helpt geen Photoshop tegen, dus 'terug naar het Vinkenveld!'

zanddoddegras
Op hetzelfde duintje tref ik ook zanddoddegras aan.  Zanddoddegras is zachtgroen met wit en zachtgeel, oogt een beetje gedrongen en kleurt prachtig bij droog zand.......... droog ! zand dus.
In de oude geschriften op  www.plantaardigheden.nl kom ik dit citaat over 'Zand-Kanarij-gras' (zanddoddegras) tegen:

Van Geuns beschouwt de Plant als een geschenk; welk de natuur niet te vergeefs aan ons Land gedaan heeft, om even als de Helm de Duinen tegen verstuiving te bewaren. Het Zaad laat zich gemakkelijk verzamelen, en zou op plaatsen waar het niet groeit, met andere Planten tot dit einde kunnen gezaaid worden.

In het kader van eerdergenoemde Ethiek in de Natuurfotografie vind ik "een geschenk" wel erg mooi!
zanddoddegras
buntgras groeit met een bonte kleurenrijkdom van rood, paars en zachtgroen
In het gezelschap van de zanddodde en zandzegge staat buntgras. Het is nu bont van kleur, met rode, blauwe, paarse tinten tegen het zachtgroen.

aan de voet van het buntgras komt Duinsterretje weer tot leven !
En kijk ! Door het miezerregentje komt aan de voet van het buntgras Duinsterretje weer helemaal tot leven!

dor zanddoddegras
Het zanddoddegras bloeit van mei tot juli, daarna verdort het snel.

Fluitenkruid
 Ook al bijna weer uitgebloeid: de ragfijne kanten sluier van het fluitenkruid langs de slootkanten.
Look-zonder-look
 Het look-zonder-look (als je de blaadjes kneust komt er een knoflookachtige geur vrij) draagt zaad in de vorm van langwerpige, rechtopstaande hauwtjes.

zachte ooievaarsbek 
 De zachte ooievaarbek herken je aan de paarse helmknoppen. Je moet wel heel erg op je knieën om dat te kunnen waarnemen ! ;)


Heel iel en heel rood aanwezig tussen het verschrompelde mos zijn de stengeltjes van de schapenzuring. En ja, ook hiervoor moet je door de knieën !


zondag 8 mei 2011

Terug van weg geweest

Terug van weg geweest. 't Is leuk toeven op zo'n 'ik-vertrek' - 'het-roer-om' adres. Veel op het boerenerf is nog in oude staat, dus veel urban fotografie. Maar ook verder biedt 'the middle of nowhere' tal van verrassingen aan flora en fauna, aan architectuur en kunst. Ik ben dan ook bij thuiskomst 2 weken bezig eer de foto's met bijpassende tekst tot een aardig geheel zijn verwerkt. Te veel voor een blog, maar wie kennis wil maken met dit 'adresje' in Zuid-Frankrijk kan een kijkje nemen op mijn website  www.yavannah.nl.

Leuk vakantieadresje
******** 

Dus 3 weken uit de roulatie, dan is er in de duinen inmiddels veel gebeurd, zou je denken.
Maar het is er vooral gort-en-gortdroog. Waar alles groen en vol nieuw plantenleven zou moeten zijn, is het vooral dor en je kan je voorstellen dat er maar een piepklein vonkje nodig is om de heleboel in de hens te laten gaan.

Droogte, ook in de AWD
Er bloeit relatief weinig en wat bloeit is klein en verschrompeld en schiet snel in het zaad om het voortbestaan te waarborgen. Tussen de dorre grassen steekt het geel van het muizenoortje nog enigszins vrolijk af. (Niet te verwarren met de paardenbloem of soortgelijke gele bloemen. Muizenoor herken je aan het spitse behaarde blad en de rode strepen aan de achterkant van de bloemblaadjes.) Verder wat taaie kostgangers als de witte dovenetel, roze duinreigersbek en rode hondstong. 

knop muizenoor

muizenoor
Witte dovenetel
De oevers van het Oosterkanaal daarentegen zijn frisgroen, bedekt met de lange sprieterige heermoes.  Het ruikt er al weer een tikkie naar watermunt.


Kleine, bezige vlindertjes schieten weg over het pad. Hoewel ik weet dat over enige tijd hier het duinkruiskruid zal bloeien en de blauwtjes en vuurvlindertjes met het grootste gemak te fotograferen zullen zijn, kan ik het toch niet laten achter de kleine fladderaars aan te gaan.  Het is weer even wennen, na een winter met geduldig poserende mosjes.  Veel keuze aan bloem hebben de vlindertjes nog niet. Favoriet plantje is het felgele zilverschoon (schoon als zilver vanwege de zilverachtig behaarde blaadjes).

Zilverschoon
landkaartje
kleine vuurvlinder

bruin blauwtje























                             
hooibeestje
 Ook bij Parnassia ziet alles er vooral dor en droog uit. Maar rond het Vogelmeer waar de grond nog wat drassig is, is van alles te beleven. Er bloeit opmerkelijk veel. Er fladdert ineens een Sintjacobsvlinder voor mijn voeten.  Ik zie ook veel oranjetipjes, maar die weigeren om even stil te zitten.
Sintjacobsvlinder
Er heerst een vrolijk tumult van gesnater, gekwetter, gegak, van vleugelgeklapper. En voor de zoveelste keer kijk ik met spijt naar het bordje "Verboden te betreden" en overweeg ik, dat als Schotse hooglanders daar mogen rondstruinen, ik daar toch ook wel voorzichtig naar de rand van het meer zou mogen sluipen, waar tal van leuke vogels rondscharrelen, waar de aalscholvers op de kale takken in het water zitten en hele ganzenfamilies het jonge grut mee uit wandelen nemen. En ja, er lopen ook kieviten, dus zou er ook zo maar zo'n allerschattigst babykievitje kunnen zijn.... het enige wat dus nog tussen mij en de ultieme foto staat is "VERBODEN TE BETREDEN".  Er is wel een vogelkijkhut, maar die is zo gesitueerd dat je het vogeleiland precies NIET kunt zien....

Zou ik ... ?

Nou kun je daar niet echt stiekem, verscholen voor toeziende ogen, het moeras insluipen, want naast het Vogelmeer ligt een heel druk fietspad.
En natuurlijk, stel dat elke fotograaf zou denken 'ik ben een uitzondering, ik doe voorzichtig, ik verstoor niets, ik vertrap minder dan de Schotse Hooglander' dan zou het toch met de rust van de vogels gedaan zijn. Nou ja.... spijtig kijk ik nog even naar het eiland vol vogelvreugde en dan richt ik de blik toch maar weer op de bloemetjes. 

Zelden kom je een plant tegen waarvan je denkt "wat is dat voor lelijk ding?!" Vandaag dus wel. Natuurlijk, de treurig neerhangende bladeren en slappe bloemstengel zullen vast wel een gevolg van de droogte zijn, al zijn de bladeren tamelijk vlezig en bedekt met kliertjes en kleverige haren.  Maar dan nog, de wat slungelige bloemblaadjes zijn groezelig geel van kleur en paars dooraderd en hebben paarse helmknoppen op harige draden. Afschrikwekkend!  En terecht.... 

Het bilzenkruid behoort tot de nachtschadefamilie en is uitzonderlijk giftig. Ze wordt gebruikt om pijnstillers en slaaptabletten van te maken, maar de toepassing vergt erg veel kennis, want bij foutief gebruik is de plant dodelijk. Het verbaast me dan ook niet dat de plant, die langs de rand van het fietspad stond,  inmiddels verwijderd/verdwenen is.

Bilzenkruid (zeer giftig!!)
En dan het rode bloemetje dat ik al op diverse blogs tegenkwam...  je ziet het overal staan, bloeiend maar ook nog heel veel in de knop, kennelijk goed bestand tegen droogte. Het blad van de Hondstong is harig en  heeft de vorm van de tong van een hond. Vandaar de naam. De trosjes bloemen aan de dicht bebladerde stengels zijn rood tot paarsachtig.

Bloem hondstong
Heel erg fraai zijn natuurlijk de ontluikende bladeren van de varens. Behalve de grote, hoge Adelaarsvarens, die je veel in de AWD bij De Zilk ziet,  kom je in de duinen ook veel de  Gewone Eikvaren tegen. Deze is veel kleiner dan de adelaarsvaren. 

Gewone eikvaren

Mooi zijn ook de witte duinroosjes die ineens overal rond het meer verschijnen.  Wit in de zon... 't blijft lastig!
Duinroosje
en de Salomonszegel

Salomonszegel
en nog van alles en nog wat, maar die bewaar ik voor de volgende ronde. Wel word ik op de terugweg beloond voor mijn goed gedrag ten aanzien van de vogels met deze geduldig poserende zandhagedis. Spijtig dat ik even niet door heb dat de camera per ongeluk op AUTO staat en Olympus dus voor mij denkt dat F4 wel toereikend zal zijn. Lange staarten kent Olympus kennelijk niet. 


   
Tot zover dit lange blog, beginnend in Zuid-Frankrijk en via de AWD eindigend in Zuid-Kennemerland. Eén ding hebben alle gebieden gemeen: overal snakt het (planten)leven naar water. Wat zullen de gevolgen van deze lange droogte zijn?