woensdag 9 november 2011

De wereld van de paddestoel (2)

Na de eerste stappen in de paddestoelenwereld enkele weken terug is er een diepe stilte neergedaald op mijn blog. Je zou haast denken dat ik per ongeluk iets te veel geproefd heb van de Groene knolamaniet, de dodelijkste paddestoel die we hebben in Nederland.

Het is lastige materie, om te leren, om te vinden en om te fotograferen.  Het werkt anders dan bij planten. De meeste bloemen zijn op hun mooist op het midden van de dag in de stralende zon, paddestoelen staan meestal verscholen op donkere plekken. Dat betekent lange sluitertijden, gecombineerd met kleine diafragma's als je zowel het steeltje als het hele hoedje scherp wilt hebben. En dus heb ik nu een prullenbak vol paddestoelen...  Toch maar gaan flitsen, vrees ik.

Door het zachte weer zijn er gelukkig ook nog planten te vinden en zielsgelukkig kniel ik dan ook, na een vrij vruchteloze paddestoelspeurtocht, neer voor het Knopig helmkruid, waaraan ik behalve de leuke knoppen ineens ook nog beeldschone bloemetjes ontwaar.


En natuurlijk kom ik tijdens de speurtochten allerlei mossen en korstmossen tegen, hetgeen de aandacht ook aardig afleidt van de paddestoelen.


Ik heb de prachtige veldgids "Korstmossen van duin, heide en stuifzand" van André Aptroot, Kok van Herk en Laurens Sparrius aangeschaft. Daarin staan alle bekermossen beschreven, met alle details waarin ze van elkaar verschillen. Een fantastisch boek!
Ik denk dat bovenstaand bekermos Kopjesbekermos (Cladonia Fimbriata), bedekt met veel fijne schubjes en groeiend op het schors van een gevelde berk. Groen Bekermos (Cladonia Chlorophea) heeft een ruiger uiterlijk en is epifyt.

Maar goed, de paddestoelen.

Een enkele keer tref je een gemakkelijk herkenbare soort, zoals deze Kopergroenzwam uit het geslacht Stropharia.


Dat denk je dan tenminste, dat deze gemakkelijk is.... en daarom verzuim ik gemakshalve om de onderkant te fotograferen, want de paddestoel staat op een wat onhandig plekje: de uitrit van parkeerterrein Pannenland, waar op de zonnige, bronstige herfstdag dat ik deze zwammen fotografeer de auto's af- en aanrijden. Dan lig je toch niet echt relaxt plat op de buik!
Zo blijft de vraag of dit nu de Echte of de Valse kopergroenzwam is vooralsnog onbeantwoord (heel misschien staan ze er nog... ) (de echte heeft o.a een donker gekleurd manchet (ring) en lila-grijze lamellen.

Ook de Amethistzwam is vrij uniek door de opvallend paarse kleur.




Let op de dikke, wijd uiteenstaande, met de steel vergroeide lamellen: een kenmerk van het geslacht Fopzwam uit de familie Tricholomataceae. Het sporenpoeder van dit geslacht is wit. Als je heel goed kijkt zie je her en der poederkorreltjes op de lamellen liggen.




Neefjes van de Amethistzwam zijn de Gewone fopzwam en de Geschubde fopzwam. Je ziet dezelfde dikke, wijd uiteenstaande lamellen.  Aangezien er op bovenstaand hoedje schubjes te ontwaren zijn, moet dit de Geschubde fopzwam zijn. 



Heel anders is dan het mosklokje uit het geslacht Galerina dat deel uitmaakt van de familie Cortinariaceae. Ook hier staan de lamellen vrij ver uit elkaar, maar ze zijn toch een stuk minder robuust dan bij de fopzwammen. Groot verschil is dat het sporenpoeder van de mosklokjes donker gekleurd is in plaats van wit, alleen zie je dat niet zo direct.

Een andere leuke paddestoel die wij, als AWD-ers, feilloos moeten kunnen herkennen is deze:


Kenmerken: vrije lamellen (d.w.z. ze zitten niet aan de steel vastgegroeid); het sporenpoeder is roze (dat zie je als je heel goed kijkt op het spinrag en hoe ouder de zwam hoe meer de lamellen roze verkleuren); groeit op een boomstronk.....   


Maar bovenal herkennen wij de paddestoel aan de hoed: 


Toch??  Lijkt het niet precies een stukje damhert?

Het is de Gewone hertenzwam uit het geslacht Pluteus uit de familie van de Pluteaceae (vrije lamellen, roze sporenpoeder)

Een andere, al op veel blogs langsgekomen soort met vrije lamellen, maar met wit sporenpoeder is de Parasolzwam.
Maar maak je geen illusies: er zijn heel veel verschillende soorten Parasolzwammen. De bekendste is de Grote Parasolzwam.



Hier kun je goed zien dat de lamellen los zitten. Opvallend kenmerk is de dikke, dubbelgerande ring, evenals de ruig geschubde hoed.



Dit is denk ik ook een parasolzwammetje, gevonden in de tuin tijdens het bollen planten: de vrije lamellen komen hier nog beter tot hun recht. Zou de paddestoel donker sporenpoeder hebben, dan zou je waarschijnlijk donkere vlekken hiervan terugvinden op de lamellen, dus ik ga er maar vanuit dat het sporenpoeder wit is (noch een betrouwbare, noch een goedgekeurde methode van determinatie!).

Tot zover aflevering 2 van de serie. Het lijkt wat pedant misschien om overal de naam van het geslacht en de familie bij te noemen, maar ik heb gemerkt dat het de enige manier is om een beetje orde te scheppen in de chaos van de paddestoelensoorten (zo zullen de mycologen ook gedacht hebben).

De laatste paddestoel van het vorige blog - dat wil ik natuurlijk toch nog wel even kwijt - is een Zalmzwam (een Rhodotus uit de Tricholomataceae familie) - een ooit zeer zeldzame soort. Groeit op dode iepen, en is sinds het uitbreken van de iepziekte een stuk minder zeldzaam geworden. Stond toch zo maar langs 'ons' Beukenlaantje!


En nog eentje op speciaal verzoek: voor deze prachtige rode moet je ingang De Zilk nemen. ;) (het geslacht ANWB uit de familie Wegkwijt ?)


14 opmerkingen :

  1. He he eindelijk een paddestoel die we allemaal kennen ;-) In vervolg wel het nummer erbij vermelden!!

    Ik heb het vermoeden dat jij mensen uit je omgeving wel eens gek maakt met je hang naar perfectie, maar ik hou daar wel van.
    Ik kan het heel erg waarderen wanneer iemand heel veel moeite doet om iets voor elkaar te krijgen en dan ook nog met zulke mooie foto's komt.
    Het blijft altijd een genot om je teksten te lezen en je beschrijft je worstelingen met het determineren op een zeer leuke wijze.
    Wederom een prachtig blog, jammer dat het zolang duurde voordat het geplaatst werd ;-)

    Groetjes,
    René

    PS: Is een ringflitser niets voor jou? Hiermee kun je kleine onderwerpen prachtig uitlichten, zonder last te hebben van schaduwen.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Hoi Albertine, nou gelukkig je bent er nog, niet van foute paddenstoelen geproefd...
    Ik heb met bewondering je blog bekeken en gelezen.
    Echt geweldig wat je hier weer laat zien, prachtige foto's en alle paddenstoelen voorzien van naam, echt klasse!
    Ik heb me wel afgevraagd het je het voor elkaar krijgt om de lamellen te fotograferen zonder ze te vernielen...
    En prachtig dat je toch ook nog het prachtige helmkruidbloempje ontdekte, die kleine bloempjes zijn werkelijk heel mooi als je ze zo met macro vastlegd.
    Ik heb hier weer genoten Albertine!
    Natuurkieker Coby

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Aan je mooie foto's te zien lijkt het erop dat je je verzoend hebt met de paddenstoel en dat je het zelfs leuk vindt ze te fotograferen. Het gaat je in ieder geval heel goed af.
    Mooie foto's en weer veel interessante tekst erbij.
    Groet, Elly

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Hallo Albertine. Het is inderdaad niet makkelijk om de paddenstoelne zo te fotograferen als je zelf zou willen, maar ik vind dat het je aardig gelukt is . Het is een mooie serie geworden en erg leuk en leerzaam dat je erbij schrijft hoe iedere paddenstoel heet.
    Groeten Bets

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Hà Albertine,
    Hà hà, die laatste paddenstoel!
    Is toch wel een zeldzame, in het rood zie je ze niet vaak.
    Sùper leuk om je worsteling met paddo`s te lezen en je mooie foto`s te kijken.
    Je schrijft zò boeiend en je foto`s zijn erg mooi.
    groetjes Greet

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Hoi Albertine,
    Leuk om weer een paddestoelenblog bij jou tegen te komen. Dus de kopergroenzwammetjes zijn er weer bij het panneland, ik had ze daar vorig jaar gefotgrafeerd, maar heb ze dit jaar niet gezien. Verder is dit gweoon weer prachtig om naar te kijken, leuk die onderkantjes.
    en die laatste is wel bijzonder hoor, heb je hem al gemeld bij waarneming.nl
    groetjes Ghita

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Gossie Albertine, wat een mooi blog!
    Ik heb al een paar keer gekeken, gelezen en genoten, en kom dat nog wel een keer doen.
    Prachtig fotowerk, daar kan ik nog een hoop van leren, en over leren gesproken, ook heel veel interessante paddo-info, super!
    Die laatste, gaaf!!!
    Dik compliment hoor voor deze serie
    Groetjes
    Loes

    BeantwoordenVerwijderen
  8. Hoi Albertine
    Wat een prachtige serie weer..En een boek waar meerdere bekertjesmos soorten in beschreven staan?..hoeveel soorten zijn er nog buiten de rode en groene?..De laatste lijkt me een Vliegenzwam..alleen zonder stippen :)
    En de Kopergroenzwam....Ja die heb je er echt werelds op!! Wat is die mooi
    Gr Henk

    BeantwoordenVerwijderen
  9. zo zie je maar, dat paddo's anders aangepakt moeten worden dan de prachtige bloempjes.
    Maar het gaat je super goed af, goede hoeken genomen en de foto's zijn goed belicht. En alle goede info erbij, het altijd weer een genot om je blog te lezen en te bekijken.
    En de laatste foto, die heb je even goed gezien, de meest zeldzame paddo die er is..;-)

    Groetjes Von

    BeantwoordenVerwijderen
  10. Hoi Albertine,
    Wat heb je weer prachtige paddenstoelen gezien en even zo mooi op de foto gezet.Er zaten er verschillende tussen die ik nog nooit gezien heb dus weer wat bij geleerd. En de laatste heb ik volgens mij wel vaak gezien en vraag me nu af waarom ik die nooit op de foto heb gezet:-):-):-)

    Gr Cees

    BeantwoordenVerwijderen
  11. Hallo Albertine,
    Wat een doorbijter ben jij. Je geeft niet snel op en dat levert je een mooi blog met veel wetenswaardigheden op. De kopergroenzwam heb ik ook in mijn blog staan. Bij mij stonden er maar 2 kleine exemplaartjes en ik dacht dat ze misschien wel heel speciaal waren. De kleur in elk geval wel. Maar ze komen dus wel meer voor.
    De laatste is wel uniek, het voordeel is dat hij het hele jaar door te vinden is.
    Mooi ook het helmkruid en het bekermos.
    Groetjes, Gonnie

    BeantwoordenVerwijderen
  12. Hoi Albertine
    Prachtige serie weer kan genieten van zulke mooie foto's.
    En de info is ook goed en duidelijk.
    Groet Arjen

    BeantwoordenVerwijderen
  13. Hoi Albertine, Je hebt weer een aardige verzameling vastgelegd waar helemaal niets mee mis is dus zo slecht gaat het je niet af :). Gaaf wat veel soorten staan daar. En wat weet jij weer veel van de namen zoals gewoonlijk. Zo knap. De ametistzwam is zeker een van mijn favorieten. Maar die kopergroenzwam is echt fantastisch. Ik vind het erg mooie foto's waarbij je juist de kenmerken mooi kunt zien. Ik heb weer genoten. En ja die rode daar kan niemand tegen op. gr Andrea

    BeantwoordenVerwijderen