maandag 22 augustus 2011

Gele composieten

Gele wat  ? hoor ik menigeen nu denken.  :D
Het madeliefje heeft buis- en lintbloemen
Bij de familie van de Composieten of Samengestelde Bloemen bestaat een bloem uit meerdere bloemen. De bloem is dus samengesteld. Om een lang verhaal kort en begrijpelijk te maken: neem een madeliefje. Da's dus geen bloempje (zoals wij leken denken), maar een compositie van lintbloemen (dat wat we gewoonlijk de witte bloemblaadjes noemen) en buisbloemen (die het gele hartje vormen). Een en ander wordt bij elkaar gehouden door omwindselblaadjes (die ietwat onderbelichte onderkant van het madeliefje). 

Nu zijn er drie varianten mogelijk: bloemen (laten we het geheel gemakshalve toch maar bloem blijven noemen) die óf alleen maar van die buisbloemen hebben óf alleen maar lintbloemen óf beide. We kennen ze allemaal....  
duinkruiskruid met alleen maar buisbloempjes 
Jacobskruiskruid met buis- en lintbloemen


Het zijn de ontbrekende lintbloemen die het verschil maken tussen het Duinkruiskruid en het Jacobskruiskruid. 

De meest miskende van de drie is de groep die alleen maar lintbloemen heeft. Het gaat om de bloemen die we meestal  'een soort van paardenbloem' noemen. In de maanden april en mei is de kans groot dat het inderdaad ook om een paardenbloem gaat; al het geels met uitsluitend lintbloemen dat nu bloeit is hoogst waarschijnlijk geen paardenbloem. Ze zijn mooi en vooral vrolijk, uitermate fotogeniek (als ze niet wiegen in de wind en je de valkuil van het overbelichten weet te omzeilen), maar je ziet ze zelden op de natuurfotoblogs.  En ik moet bekennen dat  ik (ja zelfs ik!) ze lange tijd allemaal in de map Onbestemd Geel weggestopt heb. Soms bladerde ik door de map en bedacht dat het toch eigenlijk zonde was van al die mooie  bloemen, maar ja, uitzoeken wat wat is, is een gigantische klus. 

nu volop te vinden in de duinen: klein streepzaad
Akkermelkdistel
Biggenkruid 
Uiteindelijk besluit ik dan toch om de koe bij de horens te vatten en de map Onbestemd Geel op naam te gaan brengen. De mogelijkheden zijn legio: een melkdistelsoort, een biggenkruidsoort, een paardenbloemsoort, een leeuwentandsoort, een havikskruidsoort .... let wel, "een soort" !, die dan weer onderverdeeld is in allerlei varianten. 

Het zo fel begeerde wazige achtergrondje blijkt nu een enorme hinderpaal, want al die bloemblaadjes - pardon, lintbloempjes - lijken min of meer wel op elkaar en in de naslagwerken heeft men het dan ook niet over de, volkomen onbelangrijke, lintbloempjes, maar over stengels, pluisjes, blaadjes, omwindsels, vruchtjes..... kort gezegd, de hele map Onbestemd Geel zal voorlopig onbestemd blijven en ik moet opnieuw op pad om nu de volledige plant met alle details te fotograferen. 

op deze foto kun je alle benodigde details vinden (gebogen bloemknoppen, behaarde, gewelfde blaadjes, onvertakte, onbebladerde bloemstengels), maar ja, qua foto scoor je er natuurlijk niet mee ;)
Morgenster
Laten we beginnen met een makkelijke!
De Gele en Kleine Morgensterren herken je vrij eenvoudig aan de zwarte helmknopjes en de spitse, uitstekende omwindselblaadjes (bij de Kleine Morgenster ver uitstekend, bij de Gele ongeveer even lang als de bloemblaadjes). Het blad is smal, bijna grasachtig.  Het pluis van de morgenster is geveerd en vormt een soort korfje. De knop van de Morgenster is langwerpig. Verder is opmerkelijk dat de bloem alleen in de ochtend geopend is, na twaalven gaan de blaadjes toe. Behalve de Gele en de Kleine Morgenster is er de meer oranje gekleurde Oosterse Morgenster en de Blauwe Morgenster. Kan niet missen! En voor de liefhebbers van de gouden uurtjes: het pluis van de morgenster glinstert als een grote, gouden bol in het licht van de morgenzon (ik heb een half uur zitten wachten of er toevallig een streepje zon vanachter de wolken op mijn pluisjes wilde vallen, maar helaas ging de lang verwachte zonnegloed gepaard met een stevige zucht wind ). 

Kleine Morgenster


het geveerde pluis van de morgenster vormt een soort korfje
achter het pluis zie je de langwerpige knop van de morgenster
Genoeg informatie voor vandaag.
Al vast vooruitlopend op een volgend blog: in de duinen kom je op dit moment vooral Klein Streepzaad tegen. Eigenlijk kun je die niet met paardenbloemen verwarren: de bloempjes van klein streepzaad zijn klein en staan op iele, vertakte stengeltjes; de blaadjes lijken een soort van mini-paardenbloemblaadjes, er zijn meestal heel veel van die blaadjes. Houd er wel rekening mee dat als je op de grond gaat liggen om ze te fotograferen, enig meewarig hoofdschudden van de vossen- en hertenfotografen en andere passanten je ten deel zal vallen, want het is maar een 'paardenbloempje' ..............  ;)

14 opmerkingen :

  1. Hai Albertine,

    Zo, dat was mijn leermoment voor vandaag ;-)
    Mooi onder woorden gebracht en prachtige foto's.
    Het is een beetje hetzelfde wanneer ik met een leek een bruin vogeltje zie. Voor de leek is ieder bruin vogeltje een mus en in jouw verhaal komt hetzelfde naar voren maar dan met de paardenbloem.
    Heel herkenbaar.

    Groetjes,
    René

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Ah, geweldig, herkenbaar en leerzaam! Leuk dat je deze soorten toelicht en hoe er een prachtig verhaal van maakt.
    Je foto's zijn ook weer van hoge kwaliteit>
    Prachtig belicht en mooie composities.
    Heel leuke blog, eentje die ik vast nog wel eens weer kom bekijken...
    Natuurkieker Coby

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Bedankt, leuk en leerzaam, zelf voor een bioloog!

    Mooie foto's gemaakt ook.
    Groeten,
    Marion

    http://leven-marion.blogspot.com/

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Hallo Albertine,
    Het zijn er inderdaad heel veel, al die gele bloemetjes waarbij ik niet verder kom als paardenbloem en biggenkruid. Een foto alleen is vaak nog niet eens genoeg, ook voelen aan blad en stengel is soms nodig. Ik vind het een leuk blog. Met een prachtige Kleine Morgenster. Die ga ik proberen te onthouden, net als dat muizenoortje of was het muizenpootje? (Ik zoek het even terug)

    groetjes, Gonnie

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Hallo Albertine,
    wat een mooie foto's,
    groetjes Herman

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Hoi Albertine, als het zelfs voor jou Onbestemd Geel is, hoe moet ik het als leek dan ooit leren...
    Maar toch, de Morgenster kan niet zo moeilijk zijn, die onthoud ik vast wel.
    Dank zij jouw kennis en blog ken ik inmiddels de Stijve Ogentroost, het Duizendguldenkruid en ontdekte ik gisteren ook de Bleekgele strobloem ( van die laatste was ik trouwens niet echt onder de indruk) dus ik leer hier toch wel een heleboel!
    Nog bedankt voor je info over de Moeraswolfsklauw, en ook super dat je die Zuring herkende, bedankt.
    Nog Cruysbergen plannen? ik neem aan dat je mijn mailtje ontvangen hebt?
    Het moet daar voor jou vast een paradijs zijn.
    Dit is weer een boeiende serie met als altijd goed fotowerk. Je hebt een uniek blog!
    groetjes
    Loes

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Wat een prachtige foto's van die mooie gele bloemen, ik wou dat ik dit allemaal kon onthouden en dan wist ik wat ik allemaal kan tegen komen.:-)
    Als ik weer eens foto's heb gemaakt van voor mij onbekende bloemen dan kijk ik hier wel of ik ze ergens zie staan, en anders hoor ik het wel weer op mijn blog.

    Gr Cees

    BeantwoordenVerwijderen
  8. Hallo Albertine

    Mooie opnames, ik hou van dat gepluis.
    Super info, heb weer wat geleerd dank je wel.
    Gr. Louisa

    BeantwoordenVerwijderen
  9. Leerzaam blog weer Albertine!
    Al ben ik niet zo goed in het onthouden, er zal vast iets blijven hangen.
    Het is in ieder geval heel leuk om te lezen en je foto`s zijn erg mooi.
    Leuk dat je je kennis deelt met ons,
    groetjes Greet

    BeantwoordenVerwijderen
  10. dit was het moment om even aandachtig weer even in de schoolbank te zitten, wat een super info geef je erbij.
    Weet wel dat ik nu anders tegen "simpele" bloempjes aankijk. In Cruysbergen een roze bloempje tegen gekomen, bleek deze toch duizendgulden waard te zijn..;-) en van Loes weet ik nu ook hoe het "viooltje" heet.
    Wat een leuke plantjes staan daar, moet je beslist eens heen gaan als je de mogelijkheid hebt. Wel de regenkleding mee en uitkijken voor de gladde stukken.
    Heb weer een hoop geleerd van je blog. Dank je wel.

    Groetjes Von

    BeantwoordenVerwijderen
  11. Je hebt weer een interessante blog gemaakt Albertine.
    Met prachtige foto's.
    Groet Arjen

    BeantwoordenVerwijderen
  12. Deze reactie is verwijderd door een blogbeheerder.

    BeantwoordenVerwijderen
  13. Hoi Albertine,

    Ook al heb ik zelf wat minder met planten (vind ze wel mooi maar de namen interesseren me wat minder), ik neem m'n pet voor je af. Veel info voor de wel geïnteresseerden.

    Groeten,
    Robert

    BeantwoordenVerwijderen
  14. Ha, een hele verzameling geel, waarvan ik er een paar kende maar ook weer soorten die ik wel heb gezien in het duin, maar niet bij naam ken.
    Leuke info over de buis en lintbloemen.

    BeantwoordenVerwijderen