vrijdag 4 februari 2011

'Van Steen Hertstonghe'


"Steen hertstonghe heeft langhe smalle bladeren ontrent een spanne lanck/ die op die eene sijde effen ende glat sijn ende op dander verkeerde onderste sijde ter aerden waert met hayrachtighe streepkens ghelijck oft cleyne wormkens waren beset. Die wortel es swert hayrachtich tsamen in een ghedronghen. Dit cruyt en heeft oock gheen stelen noch bloemen noch saet.

Plaetse

Steen hertstonghe wast gheerne in lomberachtighe plaetsen/ in vochtighe ende steenachtighe dalen/ aen sommighe fonteynen/ bornputten ende oude vochtighe mueren.

Tijt

In Aprill crijght die Steenhertstonghe oock nieuwe bladeren.

Naem

Dit cruyt wordt in Griecx ende in Latijn gheheeten Phyllitis. In die Apoteke Scolopendria ende Lingua cervina. In Hoochduytsch Hirszung. Hier te lande Hertstonghe ende tot ondersceet van die andere Hertstonge daer af in dat ierste Cruijdeboeck deel ghescreven es Steen hertstonghe. In Franchois Langue de cerf. Ende dit cruyt en es gheen Hemionitis/ als sommighe meynen alzoo dat in onse Latijnschen aenteekeninghen breeder verclaert es.

Natuere

Steen hertstonghe es seer drooghende ende tsamen treckende van natueren.

Cracht ende werckinghe

Die bladeren van Steenhertstonge ghesoden ende ghedroncken sijn goet tseghen die beten van den serpenten/ stoppen den loop des buycx ende ghenesen dat root melizoenizoen."

Overgenomen uit Cruijdeboeck

Het moge duidelijk zijn! Ik heb bunker 100 gevonden en wat een verrassing!
Meestal is het met zeldzame dingen zo, dat als je ze dan eindelijk gevonden hebt, je denkt 'is dat nou alles?' Niet echter in geval van Asplenium scolopendrium


Deze kleine opening verbergt een grote, indrukwekkende, prachtig donkergroen glanzende tongvaren. 



De beschrijvingen van deze tongvaren op internet zijn nogal warrig. Waar de een haar zeldzaam noemt, kenmerkt de ander haar als 'algemeen in de duinen'. Ook over haar favoriete groeiplekken heerst onduidelijkheid.

Dan maar het Cruijdeboeck virtueel opengeslagen. Hoe dacht men in 1554 over de tongvaren, die toen nog Hertstonghe heette?

Het Cruijdeboeck werd in 1554 samengesteld door Rembert Dodoens en is een inventarisatie van planten in Nederland en België en de toepassingen ervan. Het boek was vooral bedoeld voor geneeskundestudenten. Alle afbeeldingen in het boek zijn met de hand ingekleurd door Hans Liefrinck (ca. 1520-1573).
Zie bijv. deze prachtige openingspagina's


Je kunt het boek vinden in het Rijksmuseum. Dus zo'n boek kun je nooit meer lezen....


Maar dat is dan een van de mooie dingen van internet: de groep vrijwilligers achter Plantaardigheden.nl heeft het boek ingescand en zo toegankelijk gemaakt. Alles over de ideologie achter deze website kun je hier  lezen.


Het is een rommelig ogende website, met eigenlijk een teveel aan informatie, waardoor je snel geneigd bent weg te klikken. Echt een website van wetenschappers!  Het kost even voordat je er de weg weet, maar dan gaat er ook een (planten)wereld voor je open! 




Ik ben benieuwd hoe de plant er in het voorjaar uitziet, als ze nieuwe bladeren gaat vormen.
Ik ga regelmatig even bij haar kijken!

Trouwens, dan krijg je toch zo van die gedachtegangen, als je het paragraafje over het medicinaal gebruik leest: van de plant werd een drankje gebrouwen voor het 'stoppen den loop des buycx' 

Zou de plant er misschien bewust zijn neergezet?


8 opmerkingen :

  1. Hai Albertine,

    Gefeliciteerd met deze "vangst". Ik heb dat als ik een niet veelvoorkomend dier fotografeer, dus ik kan me jouw jubelstemming goed voorstellen.
    Of het handig is om (net als Henk) de vindplaats zo op internet te plaatsen is een tweede. Ik persoonlijk heb daar mijn bedenkingen bij en zie het bv aan de bronstplaats van de damherten terug en bv de plek van de tamme vos (inmiddels zijn dat er 4 geworden doordat de massa erop afkomt). Hoe vaker de exacte plek wordt genoemd, hoe meer mensen er op afkomen. Uiteindelijk gaat de plek aan "massatoerisme" ten onder.
    Dit is niet naar bedoeld hoor, maar het is de reden dat ik nooit exacte plekken noem in mijn blog.
    Ik denk ook niet dat het met een varen zo'n vaart zal lopen.

    Ik heb zo'n idee dat deze plek een vast bezoekpunt wordt wanneer je in de AWD bent.
    Deze foto's zijn prachtig en ik ben benieuwd hoe de varen de rest van het jaar eruit ziet.

    Nogmaals gefeliciteerd met dit mooie resultaat,
    René

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Hoi Albertine, wat leuk dat je de varen hebt gevonden!
    Ik heb hem ook gezien met Henk maar zou nu al niet meer weten waar het precies is.
    Ik ben het wel met René eens wat betreft de vind plek, je hebt nu eenmaal rare mensen exemplaren.
    Wat leuk (en dat is dan wel weer dubbel) dat je aangaf waar ik het bekermos kan vinden.
    Ik sla het op en verwijder dan het bericht voordat iedereen het komt vertrappen, dat lijkt mij het beste.
    Niet naar bedoeld natuurlijk.
    Je hebt de varen er heel mooi opstaan trouwens.
    Groetjes Greet

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Jippiee, gevonden. En er prachtige beelden van gemaakt. Wat zal je blij geweest zijn toen je eindelijk de bunker vond, wat ziet het er allemaal eng uit met een open gat zomaar plots in je loop pad.
    En een mooie info erbij, lees dat altijd graag, heel mooi gedaan.

    Groetjes Von

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Hoi Albertine
    Gelukkig toch nog gevonden mooie foto’s van die varen in bunker 100.
    Groetjes Herman.

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Hoi Albertine
    Een prachtige varen..in bunker 100
    En de plek is met GPS bekend op meerdere site's..Het is net als de tamme vos..of de waterspreeuw....Of waarnemingen.nl
    Gr Henk

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Hoi Albertine,
    ja bijzonder hè, die varen, dank zij Henk heb ik hem ook eens gezien, en gefotografeerd natuurlijk.
    Tja, wel/niet locatie vermelden, mensen komen er met een beetje puzzelwerk vaak toch wel achter.
    Groetjes
    Loes

    BeantwoordenVerwijderen
  7. wat een speurtocht zeg, erg mooi in beeld en woord gebracht

    Groet
    André

    BeantwoordenVerwijderen
  8. En aldus de missie zien als zijnde volbracht. Ene geluckzaligmakende gevhoel sal dat tengevolghe hebben gehad. Geniet hiervan en zijnde tevreden

    BeantwoordenVerwijderen