donderdag 25 november 2010

Drieteenstrandloper

Drieteenstrandlopertjes scheren over het water

Drieteenstrandloper
YES! Ze zijn er weer! De drieteenstrandlopertjes!

De piepkleine, razendsnelle vogeltjes scharrelen langs de vloedlijn op zoek naar voedsel
Het zijn werkelijk topvogeltjes. Als je langs het water zit en naar ze kijkt word je vanzelf vrolijk! Een vertederende glimlach.... 

info:
De drieteenstrandloper is een kleine steltloper. Het is de enige strandloper die vaak aan het strand te vinden is, rennend achter de golven aan. De overige soorten zijn meer te vinden op het wad. De drieteenstrandloper leeft van allerlei diertjes die aanspoelen uit zee. In Nederland is deze vogel een overwinteraar; hij broedt op de toendra's van Siberië, Groenland en Canada. De drieteenstandloper kan enorme afstanden afleggen zonder te rusten.
De drieteenstrandloper valt op doordat hij voortdurend heen en weer rent. De golven brengen voedsel, maar de vogel moet snel weer de volgende golf ontwijken. Pas op het laatste moment zal een drieteenstrandloper opvliegen. Het is grappig te zien dat harde wind geen vat heeft op het kleine lopende vogeltje. Maar bij het opvliegen dreigen ze meteen weg te waaien. (Bron: http://www.ecomare.nl/ecomare-encyclopedie/organismen/dieren/vogels/steltlopers/strandlopers/drieteenstrandloper/)


Hier zie je het verschil in grootte met de meeuwen

Met hun kleine pootjes kunnen ze verbijsterend hard rennen. Als duveltjes uit een doosje.
 Als het water zich terugtrekt  zigzaggen ze snel naar het droog gevallen zand en scharrelen rond op zoek naar voedsel. Op het laatste moment rennen ze weg voor de aanspoelende golven en jij als fotograaf rent met ze mee. OEPS.. ! niet zo snel als het vogeltje, natte voeten!

Als je ze te dicht nadert vliegen ze alleen in uiterste nood op, meestal gaan ze gewoon heel hard rennen langs de vloedlijn. Je moet behoorlijk vaart zetten om ze dan bij te houden. 

Ik heb niet genoeg millimeters op mijn camera om ze met elk veertje in detail op de foto te zetten - verre van dat -, maar dat hoeft ook niet, het is juist hun charme, dat ze zo klein zijn, altijd in beweging, omringd door dreigende golven, langs het uitgestrekte strand. 

Automatisch ren je mee met het komen en gaan van de golven, sprint je langs de vloedlijn, spring je weg voor het opkomende schuimige water.

Zo klein te midden van de golven!

Ach..........!

Zoeken tussen de 'rommel', ik voel wel verwantschap bij deze foto


Die grote op de achtergrond met het scheermesje in zijn bek is een meeuw. Op de voorgrond twee  strandlopertjes.




DAG Drieteenstrandlopertje!
... van drieteenstrandlopertjes word je echt heel blij!

Een prachtige dag met heel veel blauw, zon en mooie golven


En altijd Corus.....
Dan komt vanuit zee een donkere regenbui opzetten; tijd voor koffie!

zondag 21 november 2010

Dauwdruppeltjes


Bedauwd ruig haarmos
Het begint een beetje op een kermis te lijken, de zondagmorgen in de AWD. Aan de hordes hardlopers valt nog wel te ontkomen door van de paden te gaan, maar in de jacht op de damherten dwalen de hordes fotografen inmiddels ook ver van het pad af.

Mijn kermisgevoel wordt versterkt als ik langs het pad een 'toevallige' takjescompositie met gele trilzwam zie liggen.... lijkt mij een meidoorntak... er is in geen velden of wegen een meidoorn te bekennen. Nu nog een bordje met "Naar de Gele Trilzwam"!
Ik kom even in de verleiding de tak in mijn tas te stoppen.

Een stukje verder langs het pad ligt een plukje mos met beeldschone bekertjes - losgewoeld uit de grond, bestudeerd (?), gefotografeerd (?) en weggegooid............

YES! Kijk mij eens, de natuurfotograaf, IK heb ook bekermos ! 't Kost wat natuur, maar dan heb je ook wat..... 

Als je het mos dan van nabij wilt bestuderen, zou je de moeite kunnen nemen het voorzichtig terug te zetten waar het stond! Je mag - volgens de Veldgids Korstmossen - overigens best wat (korst)mos mee naar huis nemen om te bestuderen, te drogen, te verzamelen, (in alle rust te fotograferen!) als je maar minimaal de helft laat staan.
Maar dat is iets anders dan zo maar respectloos weggooien!

Grijze bisschopsmuts met bekermos

De Grijze Bisschopsmuts lijkt op het Groot Duinsterretje, alleen zijn de glasharen veel langer.  Hierdoor lijkt er een witte waas over het mos te liggen. De 'kelkjes' van het bekermos lijken wel bloemen in een boeket van mos.

Ik kies een richting die tegengesteld is aan 'Naar de waterspreeuw" , maar ongelukkigerwijs lijken ook de damherten die gedachte te hebben gehad en in hun kielzog de fotografen.




Ik trek me terug in mijn miniwereld. Dat is wel lachen overigens: de 'hertenjagers' die nieuwsgierig naderen in de hoop te kunnen delen in de "zeldzaamheid' die ik lig te fotograferen. Ze kijken niet begrijpend en teleurgesteld naar de grond. Wat mos, een klein paddestoeltje....
Ik houd van dit soort foto's. Volkomen tegen alle regels natuurlijk, een en al drukte en rommeligheid: al die takjes, sprietjes, zandkorreltjes, keuteltjes, plantjes, korstmosjes en vandaag ...... dauwdruppeltjes....



ik kan er eindeloos naar kijken en ontdekken......







Maar het allermooist vandaag is het buntgras. De borstelige, blauw-groene sprietenbosjes die zo prachtig kleuren met het lichte zand. En vandaag met dauwdruppeltjes!

bedauwd buntgras



donderdag 18 november 2010

Bekertjesfeest




Een heel ander landschap dan de groen bemoste duinen van het vorige logje. 
Waar 's zomers de droge korstmossen knisperen onder je voeten, zijn ze nu sponsachtig, lichten wit op en kleuren daarmee de vlakte wit-grijs. Vooral erg mooi bij regenachtig weer.

ingang De Zilk, direct links het hek over



Op de knieën dus maar weer voor de miniwereld van mossen en korstmossen!

Heldergroen ruig haarmos, vals rendiermos, bekermos, mosklokjes
Verantwoordelijk voor de lichte kleur is het Vals rendiermos (Gladonia rangiformis). Dit  is een struikvormig korstmos; het lijkt op het 'kerststukjesmos'.

vals rendiermos


Een vaste compagnon van het vals rendiermos is het Ruig haarmos.
Een mosplantje met heldergroene sprietjes.


En ook het bekermos vind je vaak in dit gezelschap.

Kopjes-bekermos ?
Er zijn verschillende soorten bekermos. Ik gok dat dit het kopjes-bekermos (Cladonia fimbriata) is. Om te determineren zijn de grondschubben belangrijk. Dat weet je dus niet als leek en dus zet je die ook niet op de foto... :( . 

Update 2011-12-18: kopjesbekermos heeft geen schubben en ook een ondiep bekertje en dus moet dit een andere soort zijn, Cladonia grayi - bruin bekermos lijkt aannemelijker.

Enigszins herkenbaar is het rode bekermos (Cladonia coccifera)


rood bekermos
Tenminste, dat denk je dan.....


Maar er zijn drie soorten bekermos met een rode top (apotheciën). 

Een apothecium is het schotelvormige vruchtlichaam van het korstmos, zoals de paddestoel het vruchtlichaam van de onder de grond zittende schimmeldraden is.

Rode vruchtlichamen vind je bij de turflucifer, maar die komt gelukkig in de duinen niet voor, zodat we die kunnen wegstrepen. Wel komt de rode heidelucifer (Cladonia floerkeana) voor.
Deze heeft helder grijze grondschubben. 

De podetiën (ja, een korstmos bestaat uit een verzameling van heel veel moeilijke woorden!) - podetiën zijn de 'ruimtelijke structuur" van de korstmos, in dit geval dus wat een gewoon mens een steeltje met een bekertje noemt -  zijn staaf- of knotsvormig en aan de top vertakt.

rode heidelucifer - Nat. Park Hoge Veluwe

Het rode bekermos heeft groengrijze tot gelig groene schubben, ze zijn ook vrij groot. 

Bij het determineren is een eerste aanwijzing de vindplaats.  Ook zijn korstmossen erg gevoelig voor luchtvervuiling. Helaas voor ons (helaas wat betreft determineren) komen de meeste korstmossen in Nederland uitsluitend in de duinen voor en op de zandverstuivingen op de Veluwe. Dus dat biedt weinig houvast.

Op een boomstam een stuk verderop vind ik deze compositie met bekermos. Ik zou geneigd zijn te gaan voor Fijn bekermos - grijsgroene, kleine grondschubben, grijsgroene bekers die relatief smal zijn (smaller dan de halve hoogte), binnen- en buitenkant schubbig met groene, vaak beschorste - en daar komt er weer één! - sorediën.

Sorediën: kluwentjes algencellen met schimmeldraden

Update 2011-12-18: Maar Fijn bekermos is niet zo'n duinbewoner, en bovendien heel erg beschubd en ziet er helemaal niet uit zoals je op grond van de naam zou denken (sierlijk, fijn etc.)





Onderstaande bekertjes ogen toch weer heel anders:
laten we zeggen Kopjes-bekermos:
grondschubben ook groen tot grijsgroen, vrij klein tot vrij fors (4-8 mm), vrij dichte rozetjes, ook relatief smal, binnen- en buitenkant fijn soredieus (!), buitenkant met weinig, relatief grote schubben (dat dan weer wel).

In gewone taal dus: op grond van die wat kale steeltjes zou je zeggen kopjes-bekermos. 

Update 2011-12-18: hier zie je dus gladde, fijn bepoederde (soredieuze) bekers, waarbij de steel geleidelijk overgaat in het kopje (min of meer). Beslissend zijn nu de grondschubben, zijn deze groot en opgericht met een opvallend witte onderzijde dan is het Cladonia humilis, frietzakbekermos. Zijn de grondschubben kleiner dat is het Cladonia fimbriata (kopjesbekermos). Het is op de foto lastig te zien. Tip: let bij het fotograferen dus vooral ook goed op de grondschubben!

kopjes-bekermos ? - Zuid-Kennemerland, op de helling met Groot Duinsterretje.
pffftttt... leuk he? bekertjesmos!

Update 2011-12-18: nee dus, dit chaotisch tafereel kan nooit kopjesbekermos zijn. Gelet op de samengesmolten grondschubben en op de zo te zien geschubde binnenzijde van de kopjes is dit Cladonia poccilum, het duinbekermos. 

Een makkelijk korstmos dat je veel op boomstammen e.d. vindt: groot dooiermos. De vruchtlichamen (apotheciën) zijn de donkergele schoteltjes. 

Groot dooiermos

langs het pad van het heideveld: zwart leermos
Om even bij te komen van al deze info nog wat voor zich sprekende plaatjes:


landschap met duindoorn

duintje met buntgras

het varenpad - vergane glorie



pluis van onbekende gele composiet +  verdord varenblad

donderdag 11 november 2010

Groot duinsterretje



Terwijl de natuur op zijn retour is, zoals dat heet, grijpen de mossen kun kans. Overal zie je de zanderige duinen groen kleuren.  Vorige week had ik al een prachtige compositie gezien, dus de vraag waar gisteren de wandeling heen zou voeren was snel beantwoord. De lucht was gelukkig niet egaal grijs, een paar fraaie wolken doen het altijd goed boven het landschap.





Tussen het mos schiet het blad van het duinkruiskruid uit de grond. Een eenstijlige meidoorn en de konijnenholen (duinkonijntjes zijn dol op duinkruiskruidblad) vervolmaken het pioniersplaatje. 


Maar bij "de duinen kleuren groen van het mos" kan het natuurlijk niet blijven. Ik lig al snel op m'n knieën tussen de konijnenkeutels: ziet het toch gelijk heel anders uit! 



Het determineren van mossen is een lastig werkje. Ik zit met de Veldgids Mossen voor mijn neus, blader en lees me suf, maar veel wijzer word je niet. Volgens de Veldgids moet je dan ook een loep meenemen en dan elk plantje afzonderlijk analyseren. 
Een redelijk gemakkelijk te herkennen mosje is het Groot Duinsterretje. Ze is voor een groot deel verantwoordelijk voor de groene tapijten.


Na een regenbui kleuren de plantjes felgroen, bij droogte overheerst een roodbruine tint. De blaadjes eindigen in een sterk getande glashaar. De glashaar staat in het verlengde van het blad. Bij vochtig weer staan de bladeren wijd af en zijn een beetje naar beneden gebogen. Van bovenaf lijken het dan net kleine sterretjes. In droge toestand zijn de bladen samengevouwen en spiraalsgewijs rond de stengel gedraaid.
Hoe gevoelig het plantje voor droogte/vocht is zie je op de volgende foto: aan de kant waar de zon op het bobbeltje schijnt, zijn de blaadjes gesloten. Er omheen staan de blaadjes open.




nog wat landschapjes, omdat het zo'n mooie middag was

aalscholvers vliegen naar hun eilandje


waar enkele weken terug nog de Parnassia bloeide, ontstaat nu een klein moerasje

Zelfs de skyline van Corus lijkt deel uit te maken van het landschap


Aan de andere kant hangt een donkere bui boven Zandvoort;het helm op de voorgrond kleurt zilver

Een regenboog vanuit het Vogelmeer


En dan lonkt in de verte de koffie!!