donderdag 28 oktober 2010

Verkleurend riet en oranje bekerzwammen


2x riet, 2x anders

Een regenachtige dag. Het weerhoudt ons er niet van om toch nog 'even' op pad te gaan. Zoals gewoonlijk mondt ons 'even' uit in 'lang'.


Verkleurend riet
Ik probeer weer 's iets  terug te vinden.
Mislukte foto's of 'dat had beter gekund!'-foto's probeer ik dan volgens de nieuwe inzichten naar aanleiding van de analyses over te doen.

Terugvinden.... maar dat is niet zo gemakkelijk als het lijkt. "We liepen de vorige keer langs dit pad en toen zijn we ..... " Ik zoek de gele boom van het vorige log. Daar was qua foto meer uit te halen geweest, bovendien wil ik het korstmos van dichtbij bekijken en portretteren.
De gele 'korstmosboom' staat langs het water, maar dat gegeven biedt weinig houvast.

Op zoek naar de boom stuit ik op het verkleurende riet. Da's leuk, 't is maar net hoe het licht valt: vanuit de ene hoek bezien is er niet veel aan, een wat grauwe massa langs de waterkant, vanuit een andere hoek licht het prachtig geel op. Een stukje verderop zie ik aan de overkant van het water nog mooi blauw-groen riet. Wat een kleurverschil in die twee landschapjes!

We dwalen verder in een gebied dat vrij 'dierenloos' lijkt. Een aalscholver op een paaltje in het water, maar tegen de tijd dat ik van lens gewisseld heb spreidt hij sierlijk de vleugels, strijkt neer op het water en zwemt weg, de snavel - het lijkt wel spottend - in de lucht. Onzichtbare kwetterende vogeltjes in het struikgewas.

Langzaamaan raak ik wat gedesoriënteerd. Op gevoel steken we door, maar dat maakt de zaak er niet beter op. Nou kom je in principe uiteindelijk altijd wel weer op een pad uit vanwaar je de weg terug weet, maar het is toch minder - zeker als de lucht steeds donkerder wordt - als  het pad in Zandvoort of De Zilk uitkomt, terwijl de auto bij het Pannenland staat. Dat zou dan toch weer een flinke stiefel terug zijn.

Oranje schilletjes in het mos?

 oranje bekerzwam (Aleuria aurantia)

Oranje bekerzwam - behoort tot de zakjeszwammen. Een kleine zwam met een diameter van 2-10 cm. De binnenkant is feloranje. De buitenkant witviltig, crème- tot lichtoranje. Lijkt op afstand wat op een weggegooide sinaasappelschil. Kleurt mooi met het groene mos.


Schorskorstmos

Schorskorstmos - omdat het zo'n mooi tongbrekend woord is. Een bladvormig korstmos.

eikenmos?

Een struikvormig korstmos. Dit korstmosstruikje piept vrolijk tevoorschijn tussen de andere korstmossen op de tak. Een tweestijlige meidoorn, gok ik aan de hand van de laatste overgebleven iele blaadjes.  Zou Eikenmos ook op de meidoorn groeien? Het schijnt dat de korstmossen nogal kieskeurig zijn wat betreft de ondergrond. De ene boom is de andere niet.
Deze voldoet  in elk geval niet erg aan de eisen van een stabiel statief.



hoe zo een hek??

Het begint inmiddels harder te regenen, maar gelukkig spotten we dan de eerste herten en dus kan de bewoonde wereld niet ver meer zijn. In de verte horen we een schot. Bizar. Je gaat toch niet jagen op een middag tijdens de herfstvakantie ?!


  
vel over been!

Ach gos! Uitgemergeld, gehavend, moe gestreden, hij hoort of ziet niets of niemand meer. In het bos burlen de fanaten door, maar de liefde van de man gaat uiteindelijk toch door de maag......

Tot zover deze dag. We banjeren terug door mijn favoriete stukje duin, wat een weelde aan mosjes en korstmosjes: ik zou nog uren op de grond kunnen liggen, maar de camera is niet waterdicht en net voor heel veel geld gerepareerd, dus 'wees er zûnig op!' is het motto. 





maandag 25 oktober 2010

Zomersneeuw (Cladonia foliacea)



Soms heb je dat, dat ineens alles anders lijkt. Er hangt regen in de lucht, een schraal zonnetje piept tussen de wolken door. Bij de takkenhut spelen een paar kleine kinderen, een moeder met een buggy. Vogeltjes vliegen luid kwetterend van tak naar tak, hoog in de lucht schreeuwt een Vlaamse gaai. Een groepje hindes steekt over. 



 Verderop soezen de damhertheren onder de bomen in het hoge gras. 
Even lijken de duinen weer van mij. Misschien wel een verre herinnering aan mijn jeugd, toen het duin altijd van mij was. 




Een dag om in het zand te gaan liggen. Het mos lijkt wit uitgeslagen?

  Elandgeweimos ZomersneeuwCladonia foliacea. 

Zomersneeuw of elandgeweimos (Cladonia foliacea) 
Zomersneeuw is een korstmos uit de Cladonia-groep. Tot deze groep behoren de bekermossen, rendiermossen en heidestaartjes. Bij droogte krullen de 'blaadjes' om zodat de witte onderkant zichtbaar wordt.

***

Bekermos (foto NP Hoge Veluwe)

Korstmos heeft, anders dan de naam doet vermoeden, niets met mos te maken. 
Mos is een miniplantje met worteltjes en blaadjes, korstmos is een samenlevingsvorm van een groenwier of een blauwalg en een schimmel.
Aan een korstmos vind je dan ook geen bladeren of stengels, maar alleen een soort loof, de thallus. Soms lijkt het alsof dit takjes en blaadjes zijn. 

Die thallus kan op verschillende manieren groeien. Op basis van die groeiwijze deelt men de korstmossen in in 5 groepen:
1. Struikachtige korstmossen
2. Bladachtige korstmossen; deze liggen vlak op de grond en zijn d.m.v. rhhizoiden hiermee verbonden.
3. Korstvormige korstmossen; deze zijn vast verbonden met de ondergrond. Je kunt ze niet loshalen zonder ze te beschadigen. Bijvoorbeeld op steen of hout.
4. Haarvormige korstmossen; deze hebben een haardunne thallus en in tegenstelling tot bij de andere korstmossen bepaalt hier de alg de groeivorm.
5 Geleivormig korstmos

Korstmossen leven van lucht en zijn daarom indicatoren van de mate van luchtverontreiniging. Een goed teken dat ze veel voorkomen in de duinen!

***
Bekermos tussen haarmos en gewoon krulmos 
De wereld van mossen en korstmossen is een fascinerend minilandschap dat je eigenlijk pas met je macrolens ontdekt. Een wereld waar voor de leek alles verschilt en toch ook weer op elkaar lijkt, zodat je bij het determineren volkomen vastloopt in de honderden soorten die er zijn. Tijd voor een bezoekje aan de Slegte!


mos en korstmos op berkenstam


bekermos, heidelucifer en zo nog het een en ander (foto NP Hoge Veluwe)

 dooiermos

gewoon schorsmos + verdroogd Judasoor

Op de kardinaalsmuts ontdek ik behalve het schorsmos ook een verdroogde Judasoor.

's Zaterdags miezert het en ligt de AWD er nog verlatener bij. Niet echt een dag voor de fotografie, maar wel om van de stilte te genieten!


woensdag 20 oktober 2010

Kootwijkerzand - mossen

Zelf had ik het boven aan het lijstje staan, maar omdat de wandelgids zei dat er nauwelijks dieren te bekennen waren, werd de wandeling afgekeurd. Pas op weg naar huis werd er, om mij nog iets tegemoet te komen, voor een korte wandeling gestopt bij Kootwijkerzand.

Ik was gelijk verkocht! Wat een betoverend mooi gebied. Hier kun je het ontstaan van de duinen stap voor stap volgen. Het zand, het helm dat het zand vasthoudt, de mossen, de hele opeenvolging van begroeiing. De eenzame, door de wind gebogen bomen. De enorme weidsheid van het landschap. Adembenemend!

Er was te weinig tijd voor foto's. Landschapsfotografie kost veel tijd en de familie wou naar huis. Ik ga zeker snel terug!


Even ben ik op de grond gekropen voor wat miniatuurlandschap van het ruig haarmos.

Mossen hebben geen echte wortels maar rhizoïden, een wortelachtig iets waarmee ze zich kunnen hechten in het zand, maar waarmee ze, in tegenstelling tot echte wortels, geen voedsel kunnen opnemen.  Ze kunnen alleen daar groeien waar het zand niet meer kan verstuiven. Ze vormen grote tapijten en leggen zo het stuivende zand definitief vast.


dor buntgras tussen het haarmos


sporenkapsels


het begin van een nieuw tapijt

een dicht tapijt

geelbruin mosklokje



vrijdag 15 oktober 2010

Koninginnen- of leverkruid (Eupatorium cannabinum)

Afgelopen woensdag weer een rondje AWD gedaan. Het wordt al echt herfst en dat levert een prachtig kleurenspel op van groen- en roodtinten. Heel anders dan de herfstbossen. Samen met de rondzwervende dieren, de bessen en de pluizen levert dat mooie plaatjes op. De veerkracht van de natuur zie je langs de oevers van de kanalen waar gemaaid is: heel eigenwijs steken de plantjes de kop weer op, minder imposant dan in de zomer, maar niet minder fraai.

Terwijl overal tussen het riet en de duindoorn het koninginnen- of leverkruid haar pluizige hoofdjes laat zien, zie ik aan de grotendeels kale oever van een van de kanalen een bloeiend exemplaar.

koninginnenkruid


zaadpluis koninginnenkruid

De plant kan 150 cm hoog worden. Ze bloeit aan het eind van de zomer als een soort voorbode van de herfst. 
koninginnenkruid kan 150 cm hoog worden

Het koninginnenkruid is een echte vlinderplant. Helaas viel dit jaar de bloei van de plant samen met mijn cameracrash (Tip: gebruik bij een val nooit uw cameratas als airbag :( ), zodat de vlinderfoto's een jaartje zullen moeten wachten.  

duinpaarlemoervlinders op koninginnenkruid


Ook de watermunt meldt zich weer aan de oever. Als je de blaadjes kneust verspreidt zich de kenmerkende muntgeur.

watermunt

En in het struikgewas meldt zich het vosje. Even hoop ik nog op een wilde vos, maar als het dier in een sukkeldrafje enthousiast onze kant op rent weet ik genoeg. Ze gedraagt zich als een ervaren model: en face,  en profil, staand, zittend, ze lonkt, ze pronkt, ze gaapt en kijkt vooral teleurgesteld. Ik kom in de verleiding om een boterhammetje uit mijn tas te pakken!


En nog wat damherten in het kleurige landschap










donderdag 14 oktober 2010

Burgers Zoo

Het moet iets met het oeroude jachtinstinct van de mens te maken hebben, al dat gesluip door de natuur. Pijl en boog, camera.
Betekende een mislukte jacht voor de jager/verzamelaar van vroeger honger lijden, wij hebben gelukkig altijd nog Burgers Zoo als laatste redmiddel.

Een dubbel gevoel, vooral hier....  maar ja......

Volgens het cursusboek is Dierentuinfotografie toegestaan, om te oefenen en mits men de dieren karaktervol in beeld brengt, dan wel de foto een boodschap meegeeft. De treurnis van het gevangen zitten of zoiets.

Nog steeds met de wilde zwijnen in gedachten ga ik voor de diep triest voor zich uitstarende dieren en in het bijzonder de ongelukkige zwijnen.

Het valt nog niet mee, zo'n treurig starend dier:



Dit beertje lijkt best wel tevreden met zijn bestaan. De slaap der onschuld.




Wel een leuk effect om met groot diafragma tegen de tralies gedrukt het dier te fotograferen. De kat, de vensterbank, de lamellen, de geraniums. Of deze rode lynx liever over de jachtpaden van Noord-Amerika zou hebben gejaagd is uit zijn blik niet op te maken. Maar dat heb je meestal met katachtigen.


Geen idee wat dit dikhoornschaapje probeert duidelijk te maken?!


Gefotografeerd door het glas, niet echt optimaal. Maar wel een beeld van diepe depressie. Misschien. Ik weet te weinig van gorilla's om de situatie te kunnen beoordelen. De foto is niet compleet: de rest van de groep zit op bevel van de Big Boss in de boom. Dat doet vermoeden dat we hier te maken hebben met een dwarse puber. Of misschien zelfs wel een  buitengeslotene?   



Maar we waren op jacht naar zwijnen. In de woestijn treffen we deze pekari's (navelzwijnen), 't is niet wat in we in gedachten hadden, we zoeken iets met een modderpoel.

Buiten vinden we de Afrikaanse wratten- of knobbelzwijnen. Het zijn dagdieren, maar ze liggen dicht op elkaar gekropen te dommelen als we voor de eerste keer gaan kijken.'t Is dan nog vroeg in de ochtend. Maar natuurfotografie is een kwestie van geduld. We besluiten later terug te komen.


Wat later.. .nou okay... opstaan dus. Maar dan wel direct richting voedseltrog en dat ligt ver buiten bereik van welke camera dan ook. Geduld!



Zo gaat dat door. We kijken naar de modderpoel, die is er toch niet voor niks!

En dan vlak voor sluitingstijd nog één laatste blik. 

Hij (of zij) voelt het, onze teleurstelling. 

Traag loopt hij/zij van het nachthok naar de modderpoel.
Kijkt ons terloops aan, wroet wat rond in de modder. Ik loop om de heg heen op zoek naar een plekje met goed zicht op zwijn en modderpoel. Hij/zij begrijpt het volkomen: en als ik een open plek in de haag gevonden heb, loopt hij/zij langzaam mijn richting op en poseert met bemodderde snuit en al.
Mooi toch, dat begrip!  








maandag 11 oktober 2010

Slangenkruid

slangenkruid

Een aantal dagen wandelen we over de Veluwe en al snel concluderen we dat we erg verwend zijn met de AWD met zijn relatief tamme damherten, met de vrijheid om buiten de paden te zwerven. Veel gebieden zijn afgesloten: Rustgebied. Verboden toegang! En voor foto's van dieren - ik had mijn zinnen op een wroetend everzwijn gezet! - moet je op de Veluwe toch echt vroeg opstaan of het avondeten overslaan. Beide zijn tijdens een gezinsvakantie niet echt een optie!
Het kan dan ook niet anders of uiteindelijk staan we toch ook - zij het totaal verbijsterd - op de Wildbaanweg. Ik weet niet wat leuker is: pa edelhert met zijn nieuwe harem of de hysterie langs de weg.

Weer thuis besloten we gisteren om ook maar eens richting Eendenvlak te gaan - om dan toch nog iets bronstigs te zien en eerlijk gezegd - het scheelt niet veel meer met de Wildbaanweg! Hordes fotografen kruipen en sluipen door het struikgewas terwijl de heren damhert onder de bomen verveeld toekijken.... waar zijn we mee bezig?! (Ja, ik doe er zelf ook aan mee..... !). En hoelang zal het nog duren eer ook de AWD in een groot rustgebied met keurige paden zal veranderen? Ik sprak pas geleden iemand die al 40 jaar in de AWD komt. Hij was een tijd niet  geweest en constateerde weemoedig: " 't Is één groot jogging parcours geworden!"

Ik ben in elk geval blij als ik weer op mijn vertrouwde, voor de meute grotendeels verscholen pad loop en een laatste struikje slangenkruid ontwaar.  Ik heb weinig slangenkruid gezien dit jaar. Er valt niet veel te vertellen over de plant, behalve dat hij zo prachtig intens blauw is aan het eind van de bloei. De bloem verkleurt van roze naar paars naar stralend blauw.



slangenkruid


uitbundig bloeiend hartje zomer

zondag 3 oktober 2010

Zandvezelkop en gesteelde stuifbal

zandvezelkop

Een mooie dag, dus de wandelschoenen aan en de cameratas op de rug. Op naar Parnassia! We zijn aan de late kant. De wielrennergroepen zijn merendeels al vertrokken en hebben plaats gemaakt voor de bakfietsen gevuld met kinderen. Je ziet gelijk wat het nadeel van zo'n fietspad is: de joggers trekken naar de wandelpaden, zodat je voortdurend het amechtig gehijg in je nek voelt van iemand met een rood aangelopen hoofd.
En dan is er kennelijk een speciale dag, want we zien veel groepen natuurverkenners boven op het duin en op de verboden paden.
In de verte gieren al weer de motoren van het circuit. Richting IJmuiden kringelt de eeuwige rook van Corus. Soms heb je wat fantasie nodig voor de natuur in de Randstad.

"Te veel volk op de been vandaag!" hoor ik een oude dame verzuchten tegen haar echtgenoot. Ja, denk ik, te veel volk op de been!  Maar eigen schuld, had ik maar eerder op moeten staan!

We gaan snel van het fietspad af via de oversteek voor de Bruid van Haarlem richting de wat minder populaire paadjes.
De planten zijn op hun retour. Tijd voor bessen en paddestoelen. Het pad is zompig.

In het zand zie ik paddestoelen. Paddestoelen in het zand? Grappig, ze staan in een afwisselend rijtje met konijnenkeutels: keutel, paddestoel, keutel. Bemesting, groei. Weer een stapje in de evolutie van deze zandverstuiving: de zandvezelkop. De paddestoel is kleverig en daarom vaak bedekt met zandkorrels. De hoeden ontwikkelen zich soms ook onder het zand. 



En nog zo'n vondst: ook in het zand, tussen wat plukjes sterrenmos. Ze lijken op gedroogde konijnenkeutels. Op je knieën tussen het mos zie je dat het hele kleine paddestoelen zijn. De gesteelde stuifbal (Tulostoma brumale.) die wil je toch alleen om de naam al hebben! Het is een kleine stuifzwam - de steel is ongeveer 5 cm lang. Let op de kleine ronde opening boven op de paddestoel.


gesteelde stuifbal


van bovenaf lijken het  net gedroogde konijnenkeutels

de gesteelde stuifbal heeft een ronde opening aan de bovenzijde van de hoed


Mijn dag is al weer goed! Nog wat vrolijke kleurtjes op deze zomerse dag.

Het meest opvallend in het landschap zijn de door bessen rood gekleurde kruinen van de meidoorn.

eenstijlige meidoorn

Zwarte bessen van de wilde liguster. De struiken zijn wat iel omhoog geschoten, ze houden zich op aan de meidoorn; de bessen kleuren mooi met het rood van de meidoorn.


wilde liguster

Een prachtig uitbundig plaatje van bezemkruiskruid en de oranje bessen van de duindoorn.

bezemkruiskruid met duindoorn

Fel rood steken de rozenbottels van de hondsroos af tegen de grijsgroene achtergrond van duindoorn en de stralend blauwe lucht.


rozenbottels van de hondsroos

De hondsroos werkt zich met steun van de duindoorn omhoog.



duindoorn ondersteunt de hondsroos


Het wordt drukker en drukker - volgende keer toch echt weer gewoon heel vroeg gaan of gewoon wachten tot het regent en stormt, voor vandaag houden we het voor gezien