woensdag 29 september 2010

Puzzelen met het kruiskruid

Het begon allemaal met de Sint-Jacobsvlinder. Deze prachtige rode vlinder, die vroeg in het voorjaar vliegt dankt haar naam aan haar waardplant  -het Jacobskruiskruid.


Sint-Jacobsvlinder

Het Jacobskruiskruid heeft gele bloemen en dat was artistiek gezien wel aantrekkelijk: het rood van de vlinder gecombineerd met het geel van de bloem en met wat geluk een zandkleurige achtergrond zou een fraai plaatje opleveren, dacht ik.

Op zoek dus naar de Sint-Jacobsvlinder op het Jacobskruiskruid.  De bloeitijd van het Jacobskruiskruid is van juni t/m oktober. De Sint-Jacobsvlinder vliegt van april tot half augustus.

Er blijken veel soorten kruiskruid te zijn, gelukkig staan ze niet allemaal in het duin! De oude botanisch naam van het kruiskruid is Senecio, dit betekent grijsaard en verwijst naar het zaadpluis op de uitgebloeide bloemhoofdjes.  'Grijsaard' zou verbasterd zijn tot 'kruiskruid' (? zegt de Wiki).  De planten zijn alle zeer giftig voor zoogdieren. Normaliter mijden de dieren het eten van de plant dan ook. Runderen en paarden krijgen het kruid vaak toch binnen via hooi.

Kruiskruid heeft buisvormige, gele bloemen.

klein kruiskruid

Onderstaande, bij vlinders kennelijk erg populaire plant met zijn prachtige warm gele buisbloempjes leek echter een geschiktere  kandidaat.  

kleine vuurvlinders op duinkruiskruid


Er waren dit jaar veel kleine vuurvlinders en stippelmotjes, verder was het eigenlijk niet veel met de vlinders. Zeker niet in vergelijking met vorig jaar.

 Afijn, na wat speuren in plantengidsen kwam ik echter uit op het boerenwormkruid. Dat verbaasde me eigenlijk, omdat je deze plant (die van de foto) veel tegenkomt in het duin, maar het boerenwormkruid nou niet echt bekend staat als een duinplant.

Een beginnersfout, weet ik inmiddels. Bij het determineren van planten kun je je beter concentreren op het blad. Dus ook altijd even behalve de bloem, het blad en de steel, en eventueel het wortelrozet op de foto zetten!

Het boerenwormkruid blijkt een veel geveerder, meer varenachtig blad te hebben. Het blad van de kruiskruiden is vleziger en 'rommeliger'.   

duinkruiskruid

het blad van het duinkruiskruid verschilt van dat van het boerenwormkruid dat een vergelijkbare bloeiwijze heeft.

Zie voor het boerenwormkruid: Plantengids Leuven - boerenwormkruid

Uiteindelijk vond ik de benaming duinkruiskruid, een ondersoort van het Jacobskruiskruid: we komen in de buurt!
Het verschil zit 'm in de straalbloempjes. Het Jacobskruiskruid heeft behalve de buisvormige bloem ook nog een krans van gele bloemblaadjes (vergelijkbaar met de bloei van bijvoorbeeld een madeliefje). 


Bingo! denkt u? 

Inmiddels wijs geworden heb ik nu ook het blad op de foto staan:

bezemkruiskruid

Dit kruid zie je nu overal uitbundig bloeien. Maar het is niet het rommelige blad van het Jacobskruiskruid! Naamgever van deze variant moet een zeker gevoel voor humor hebben gehad toen hij dit het 'bezemkruiskruid' noemde. 


Een volgende kandidaat, zelfs het blad lijkt wel!

kleverig kruiskruid

Mis! Volgens de plaatjes in de plantengidsen staan de bloemblaadjes te ver uit elkaar/zijn er te weinig bloemblaadjes. Het lijkt ook of het hartje meer naar oranje neigt bij het Jacobskruiskruid. 

Nog altijd geen Jacobskruiskruid. 

Dan, zoals dat altijd gaat: vorige week op weg naar het station in mijn woonplaats zie ik ineens in de berm onmiskenbaar (denk ik) het Jacobskruiskruid compleet met oranje hartje. 

Vervolgens maak ik echter een  fatale denkfout: ik verwacht binnenkort mijn vertrouwde Olympus gerepareerd en wel terug. Ik kan dan met de macrolens een mooi plaatje schieten van het Jacobskruiskruid....... weliswaar zonder Sint-Jacobsvlinder.... maar toch...

Maar ik heb geen rekening gehouden met de maaiwoede van de gemeente! Mijn camera is nog niet terug, maar de berm is inmiddels kaal. 

Voorlopig zal ik het moeten doen met de Plantengids:


Update: 01-07-2011

Eindelijk dan toch een plaatje van het Jacobskruiskruid: 


Geen opmerkingen :

Een reactie plaatsen